archirama.pl

Muzeum Żydowskie w Berlinie, arcydzieło Daniela Libeskinda

Muzeum Żydowskie w Berlinie to najsłynniejszy budynek Daniela Libeskinda, od jego wybudowania architekt zyskał status gwiazdy i największego żyjącego architekta. Ekspresyjny budynek o połamanej bryle oficjalnie otwarto 9 września 2001 roku. Do dziś uważany jest za najważniejszy obiekt stylu dekonstruktywistycznego i współczesnej architektury

Muzeum Żydowskie w Berlinie

Muzeum Żydowskie w Berlinie. Składa się z dwóch gmachów: historycznego budynku dawnego sądu (Kollegienhaus) oraz nowego obiektu w stylu dekonstruktywistycznym projektu Daniela Libeskinda

Fot: Wikimedia Commons / Guenter Schneider

Pomysł upamiętnienia dwutysięcznej historii Żydów niemieckich pojawił się po raz pierwszy w 1933 roku, kiedy to w Berlinie otwarto niewielkie muzeum żydowskie. Jego historia została brutalnie ucięta przez nazistów, którzy zamknęli placówkę w 1938 roku a zbiory muzeum skonfiskowali lub zniszczyli. Do idei wybudowania muzeum żydowskiego w Berlinie powrócono dopiero kilka dekad po zakończeniu II wojny światowej. W 1975 roku powstało Towarzystwo Muzeum Żydowskiego.

Po koniec lat 80. ogłoszono głośny konkurs architektoniczny na budowę siedziby muzeum. W czerwcu 1989 roku ogłoszono jego wyniki.165 pracowni z całego świata pokonał wówczas prawie nieznany szerzej amerykański architekt z polskimi korzeniami – Daniel Libeskind.

sukces Libeskinda

Libeskind wcześniej zajmował się głównie teorią architektury, wygrana w prestiżowym konkursie okazała się dla niego przepustką do międzynarodowej sławy. Jego projekt zakładał stworzenie muzeum będącego w kontraście do historycznego gmachu Kollegienhaus, z którym miał być powiązany. W odróżnieniu od barokowego budynku dawnego sądu z 1735 roku, z wysokim dachem, kolumnami i zdobieniami, Libeskind zaproponował surową, metaliczną bryłę pełną ostrych nacięć, symbolizujących ból i cierpienie.

Kamień węgielny pod budowę nowej części gmachu złożono w listopadzie 1992 roku. Budynek Libeskinda ukończono w 1998 roku. Pierwsi zwiedzający mogli obejrzeć jeszcze pusty gmach, bez ekspozycji, w styczniu 1999 roku. Oficjalne otwarcie muzeum miało miejsce 9 września 2001 roku.

muzeum jak połamana gwiazda Dawida

Muzeum Żydowskie w Berlinie to więc dwa budynki pochodzące z różnych epok. W budynku dawnego sądu mieszczą się wystawy czasowe oraz kasy, szatnia, sklep i restauracja. Zabytkowy gmach stanowi również wejście główne do muzeum. Do nowego gmachu projektu Libeskinda przechodzi się z niego poprzez podziemny tunel.

Budynek Libeskinda ma powierzchnię 15 tys. metrów kwadratowych. Jego kształt, poprzez zastosowanie przeplatających się trójkątów i zygzakowatych linii, nawiązuje do kształtu ściśniętej, nieregularnej gwiazdy Dawida.

Efekt połyskliwej, metalicznej powierzchni muzeum tworzy blacha cynkowa. Elewacje budynku poprzecinane są nieregularnymi szczelinami okien. Te tworzą wyimaginowaną linię łączącą miejsca, w których przed wojną mieszkali wybitni żydzi i Niemcy, mieszkający w Berlinie, m.in. Heinrich von Kleist, Arnold Schönberg oraz Walter Benjamin.

Przez budynek przebiega wertykalnie pięć pustych przestrzeni. To rodzaj atriów kontemplacji. Nie są one oświetlane sztucznie, klimatyzowane czy ogrzewane, ich ściany zrobione są z surowego betonu. W jednej z tych przestrzeni znajdują się rzeźby Menashe Kadishmana pt. Shalechet – metalowe ludzkie twarze, z ustami otwartymi do krzyku, pokrywające całą podłogę.

Wieża Holokaustu

Gmach projektu Libeskinda przecinają przejścia zwane Axes (osie), symbolizują trzy poziomy żydowskiej obecności w Berlinie. Pierwsza z osi to Oś Ciągłości,  reprezentuje ciągłość berlińskiej historii. Od niej odchodzą pozostałe trasy – Oś Emigracji, prowadząca poprzez ciężkie drzwi do Ogrodu Wypędzonych oraz ciemną Oś Holokaustu. Ta ostatnia kończy się w Wieży Holokaustu.

Wieża to wielka, pusta, betonowa przestrzeń, której jedynym źródłem światła jest umieszczona wysoko niewielka szczelina. Zwiedzający zamykani są w niej na chwilę, zatrzaskują się za nimi ciężki stalowe drzwi. Za pomocą architektury można przez chwilę poczuć grozę Holokaustu, nasuwają się skojarzenia z zamknięciem w komorze gazowej, bądź w jakimś okrutnym, zimnym grobie.

Efekt połyskliwej, metalicznej powierzchni muzeum tworzy blacha cynkowa. Elewacje budynku poprzecinane są nieregularnymi szczelinami okien. Te tworzą wyimaginowaną linię łączącą miejsca, w których przed wojną mieszkali wybitni żydzi i Niemcy, mieszkający w Berlinie, m.in. Heinrich von Kleist, Arnold Schönberg oraz Walter Benjamin.

Przez budynek przebiega wertykalnie pięć pustych przestrzeni. To rodzaj atriów kontemplacji. Nie są one oświetlane sztucznie, klimatyzowane czy ogrzewane, ich ściany zrobione są z surowego betonu. W jednej z tych przestrzeni znajdują się rzeźby Menashe Kadishmana pt. Shalechet – metalowe ludzkie twarze, z ustami otwartymi do krzyku, pokrywające całą podłogę.

Wieża Holokaustu

Gmach projektu Libeskinda przecinają przejścia zwane Axes (osie), symbolizują trzy poziomy żydowskiej obecności w Berlinie. Pierwsza z osi to Oś Ciągłości,  reprezentuje ciągłość berlińskiej historii. Od niej odchodzą pozostałe trasy – Oś Emigracji, prowadząca poprzez ciężkie drzwi do Ogrodu Wypędzonych oraz ciemną Oś Holokaustu. Ta ostatnia kończy się w Wieży Holokaustu.

Wieża to wielka, pusta, betonowa przestrzeń, której jedynym źródłem światła jest umieszczona wysoko niewielka szczelina. Zwiedzający zamykani są w niej na chwilę, zatrzaskują się za nimi ciężki stalowe drzwi. Za pomocą architektury można przez chwilę poczuć grozę Holokaustu, nasuwają się skojarzenia z zamknięciem w komorze gazowej, bądź w jakimś okrutnym, zimnym grobie.

Ogród wypędzonych

Znajdujący się obok budynku Ogród Wypędzonych to 48 betonowych słupów, wypełnionych ziemią z Izraela. Liczba upamiętnia rok 1948, kiedy to Izrael uzyskał niepodległość. Jeden ze słupów, znajdujący się z centrum, wypełniony jest ziemią z Jerozolimy.

Ogród pochylony jest pod kątem 12 stopni, co ma powodować dezorientację zwiedzającego, podobną do tej, jakiej doświadczali emigranci z Berlina. Natomiast drzewa oliwne, wyrastające z betonowych słupów, symbolizują nadzieję.

Rzeźbiarski, ekspresyjny i wyrazisty gmach Libeskinda nasycony bogatą symboliką stał się jeszcze przed otwarciem nową ikoną Berlina i jednym z najważniejszych dzieł architektury  współczesnej. Twórca Muzeum Żydowskiego udowodnił, że architektura najnowsza, wciąż ma coś do powiedzenia. Może być czymś więcej niż tylko funkcjonalnym pudełkiem.

W wykonaniu Daniela Libeskinda – architektura to wyrafinowany przekaz, którego uniwersalność pozwala odczytywać go każdemu. Sam gmach Muzeum Żydowskiego jest najważniejszym eksponatem mówiącym o trudnej i bolesnej historii narodu żydowskiego.

Autor: TM
Zdjęcia: Wikimedia Commons / Manfred Brückels, Wikimedia Commons / Stefan-Xp, Wikimedia Commons / Guenter Schneider, Wikimedia Commons / Nathaniel Samson
Data publikacji: 9.09.2011 00:00

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!