Architektura

128 lat temu urodził się twórca De Stijl - Theo van Doesburg

Theo van Doesburg to jeden z najważniejszych artystów XX wieku. Malarz, projektant, poeta, teoretyk sztuki, założył najsłynniejszy ruch w sztuce holenderskiej – De Stijl, który związany był z wydawanym przez niego pismem artystycznym o takiej właśnie nazwie. Jeden z prekursorów neoplastycyzmu, sztuki abstrakcyjnej opartej na podstawowych kolorach, liniach i kątach prostych

30
Sierpień
2011
Theo van Doesburg
  • Theo van Doesburg
  • Theo van Doesburg
  • Theo van Doesburg
  • Theo van Doesburg

Theo van Doesburg: Kontrkompozycja z dysonansem XVI, 1925

Fot: Gemeentemuseum Den Haag Online Catalogue

Theo van Doesburg urodził się w Utrechcie 30 sierpnia 1883 roku. Nazywał się naprawdę Christian Emil Marie Küpper, nazwisko van Doesburg przybrał we wczesnym okresie swojej kariery artystycznej. Rodzina Küpper była dość zamożna, van Doesburg dysponował więc środkami, dzięki którym mógł sfinansować wydawanie pisma „De stlij”.

Rozpoczął studia malarskie  w 1889 roku, kiedy miał szesnaście lat. W roku 1908, w wieku dwudziestu pięciu lat, wystawił po raz pierwszy swoje prace w Hadze. Po wybuchu I wojny światowej został powołany do wojska i przydzielony do holenderskiej straży granicznej, stacjonującej na granicy belgijskiej. To właśnie podczas służby w wojsku narodziła się idea ugrupowania czy też stowarzyszenia plastyków i architektów oraz czasopisma,  w którym mogliby oni wyrażać swoje poglądy.

Tak powstało pismo „De Stijl”, co po holendersku znaczy „styl”. Z pismem i ruchem związali się najważniejsi ówcześni twórcy holenderscy: architekci Gerrit Rietveld, Jacobus Johannes Pieter Oud, Robert van 't Hoff, malarze Piet Mondrian, Bart van der Leck i Vilmos Huszár oraz rzeźbiarz Georges Vantongerloo.

W pierwszym numerze pisma „De Stijl” z 1917 roku van Doesburg stwierdził: „Dla propagowania piękna bardziej niezbędne jest ugrupowanie duchowe niż ugrupowanie społeczne”.

Linia prosta, kąt prosty oraz płaska powierzchnia – to najważniejsze elementy De Stijlu. Van Doesburg pierwotnie zamierzał nawet nazwać swoje pismo właśnie „Lina prosta”. Elementy te wydają się zaznaczać władzę człowieka nad swoim środowiskiem naturalnym. Nigdzie też to podporządkowanie przyrody człowiekowi nie uwidacznia się bardziej niż w Holandii, kraju którego spore połacie wydarto morzu.

De Stlij propagował neoplastycyzm, kierunek w sztuce, którego głównym twórcą był malarz Piet Mondrian. Oparty na czystości, prostocie i geometrii. Mondrian uważał, że tajemne działanie świata polegało na zasadzie przeciwieństw. Siły aktywnej – biernej, pionów – poziomów. W neoplastycyzmie wyróżnia się dwie podstawowe linie (pion i poziom) oraz 3 kolory zasadnicze – żółty, niebieski i czerwony oraz 3 niekolory – biel, czerń i szarość. Linia pionowa oznaczała stateczność - męskość, a pozioma dynamikę - kobiecość. W twórczości osób związanych z tym nurtem uwidaczniają się charakterystyczne cechy stylu – prostokątność i stosowanie czystych kolorów, brak dekoracji, wiara w abstrakcję i postawa odrzucająca naturę na rzecz dzieł rąk ludzkich.

De Stijl jednak to w głównej mierze jego założyciel – Theo van Doesburg i wydawane przez niego pismo. Gdy zmarł 7 marca 1931 roku pismo przestało wychodzić. Po śmierci van Doesburga wydano jeszcze ostatni numer poświęcony jego twórcy. Także artyści związani z ruchem rozproszyli się. Jednak De Stlij dalej inspirował, a styl pozostał.

De Stlij był jednym z czynników decydujących o rozwoju architektury, wzornictwa przemysłowego, grafiki, malarstwa i rzeźby w latach 20. i 30. Jego wyraźny wpływ widoczny jest jeszcze dziś.

Źródło: "De Stijl" Paul Overy, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979
Zdjęcia: Gemeentemuseum Den Haag Online Catalogue, Wikimedia Commons / Havang(nl), Wikimedia Commons / GearedBull, Stedelijk Museum Amsterdam
Tagi: 30 sierpnia, abstrakcjonista, De Stijl, neoplastycyzm, nowoczesny dizajn, Piet Mondrian, sztuka holenderska, sztuka nowoczesna, sztuka współczesna, Theo van Doesburg,
do góry
INNE WYDARZENIA
  • 15.07-18.09.2011
    Black and White. Niepoprawny komiks i animacja

    Black and White. Niepoprawny komiks i animacja

    Muzeum Sztuki Nowoczesnej, ul. Pańska 3, Warszawa

    Wystawa „Black and White” prezentuje filmy animowane i komiksy, które łączy wspólna estetyka – to radykalnie uproszczony, czarno-biały rysunek. Podobnie prosty jest ich... więcej

  • 28.08-30.09.2011
    Wystawa - Tarnów. 1000 lat nowoczesności

    Wystawa - Tarnów. 1000 lat nowoczesności

    BWA w Tarnowie, Dworzec PKP, Pl. Dworcowy 4

    Wystawa „Tarnów. 1000 lat nowoczesności” podejmuje problematykę modernizmu, w jego specyficznym, prowincjonalnym wymiarze. Referuje intencje i marzenia XX-wiecznych... więcej

KALENDARZ

Sierpień 2011

Poprzedni miesiąc
Następny miesiąc
pn. wt. śr. czw. pt. sob. nied.
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.