Architektura

6 lat temu zmarł wybitny polski architekt – Jerzy Sołtan

Jerzy Sołtan, architekt wnętrz dworca Warszawa Śródmieście, czy słynnego niegdyś w stolicy baru Wenecja, był również bliskim współpracownikiem Le Corbusiera. Mimo pracy u największego architekta XX wieku potrafił tworzyć własne, silnie zindywidualizowane projekty. Ostatnie lata kariery poświecił pracy akademickiej, był dziekanem renomowanego wydziału architektury na Harwardzie

16
Wrzesień
2011
Jerzy Sołtan
  • Jerzy Sołtan
  • Jerzy Sołtan
  • Jerzy Sołtan

Wnętrza dworca Warszawa-Śródmieście, zaprojektowane w latach 1960-1963 przez Wojciecha Fangora, Jerzego Sołtana i Zbigniewa Ihnatowicza, były absolutnym fenomenem na tle ówczesnej architektury

Fot: Wikimedia Commons / Swisstack

Jerzy Sołtan, herbu Sołtan urodził się 6 marca 1913 w rodzinnej siedzibie Prezma na Łotwie, niegdyś polskich Inflantach. W latach 1931-1935 studiował na Politechnice Warszawskiej. W czasie kampanii wrześniowej w 1939 dostał się do niewoli.

W obozie jenieckim w Murnau w Bawarii tłumaczył książkę „Quand les Cathédrales étaient blanche” (pol. „Kiedy Katedry Były Białe”) swojego idola – Le Corbusiera. Ze słynnym architektem prowadził ożywioną korespondencję. Wymiana listów z papieżem modernizmu zaowocowała zaproszeniem do Paryża.

Sołtan po przyjeździe do stolicy Francji w 1945 roku został od razu przyjęty do pracowni Le Corbusiera. U największego architekta XX wieku przepracował 4 lata, brał udział w prawie wszystkich ważnych, powojennych pracach słynnego Francuza. Le Corbusier wciągnął go w krąg swoich przyjaciół, ówczesnych wybitnych intelektualistów, o poglądach mocno lewicowych, m.in. egzystencjonalistę Jean-Paul Sartre`a, pisarkę Simone de Beauvoir oraz samego Pablo Picasso.

polski modernista

W 1949 roku Sołtan wraca do Polski owiany legendą współpracy z Le Corbusierem. Wiąże się z warszawską ASP i zostaje jej profesorem nadzwyczajnym. Od września 1950 roku jest dziekanem jej Wydziału Architektury Wnętrz.

Wraz z architektami Zbigniewem Ihnatowiczem i Jerzym Hryniewieckim wygrywa konkurs na Stadion X-lecia w Warszawie. Jednak wycofuje się wraz z Ihnatowiczem z projektu, odmawiając decydentom skorygowania projektu w duchu obowiązujących ówcześnie zasad socrealizmu.

W 1954 tworzy na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych Zakłady Artystyczno-Badawcze, których był główną postacią do 1967 roku. Pomimo przeciwności natury politycznej udaje mu się stworzyć zespół architektów, z którym realizuje takie obiekty jak kompleks sportowy Warszawianka, wnętrza dworca Warszawa Śródmieście, słynny bar Wenecja w Warszawie, dom towarowy w Olsztynie czy pawilon polski na Wystawie Światowej Expo w Brukseli (1958). Jest inicjatorem rozwoju wzornictwa przemysłowego w Polsce.

kompleks SKS Warszawianka

Kompleks sportowy SKS „Warszawianka” zaprojektował zespół w składzie: Wojciech Fangor, Jerzy Sołtan i Zbigniew Ihnatowicz. Obiekty zlokalizowano na skarpie wiślanej, otwierającej rozległy i malowniczy widok na równinę starorzecza Wisły, co stanowiło dla projektantów wartość o tyle istotną, że zdecydowali się na tarasową zabudowę terenu.

Podstawowym budulcem był nie tylko beton, ale także ziemia, a istotnym komponentem założenia stała się zieleń i otaczający krajobraz. Wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu autorzy próbowali wyznaczyć optymalne miejsca na poszczególne elementy - odkryty basen, tarasy do opalania i korty tenisowe.

W 1961 roku Sołtan zaprojektował we współpracy ze Zbigniewem Ihnatowiczem warszawski bar Wenecja, który uchodzi za jedną z najlepszych realizacji architektonicznych w powojennej Polsce. Jest modelowym przykładem modernistycznej architektury - kameralnej i doskonałej w proporcjach, skomponowanej z betonu i cegły.

dworzec Warszawa-Śródmieście

Do najlepszych dzieł modernizmu tamtych czasów należą także, w dużej mierze obecnie zdewastowane, wnętrza dworca Warszawa-Śródmieście. Zaprojektowane w latach 1960-1963 przez Fangora, Sołtana i Ihnatowicza, były absolutnym fenomenem na tle ówczesnej architektury.

Kolorystykę, światło i fakturę ścian autorzy projektowali uwzględniając postać i ruch odbiorcy poruszającego się pociągiem. Takie podejście do budowli, uwzględniające dynamikę jej użytkownika, miało wtedy prekursorski charakter w skali światowej.

Zastosowano bogaty, nowoczesny detal, między innymi kamienne okładziny z granitu i trawertynu oraz kolorowe mozaiki na ścianach i stropach, które nadały wnętrzu szlachetny charakter. Dworzec zachwycał użytkowników nie tylko estetyką, ale także funkcjonalnością, wynikającą z dużej przelotowości i zastosowania segregacji ruchu pieszego.

kariera w Ameryce

W 1959 roku na zaproszenie Jeana Luisa Serta wyjechał na wykłady na Harvardzie. Jerzy Sołtan w Ameryce zrobił spektakularną karierą akademicką. W 1961 roku przebywał na Harwardzie jako profesor wizytujący, a od 1965 jako profesor zwyczajny. W latach 1967-1974 zostaje dziekanem tamtejszego renomowanego Wydziału Architektury.

W 1975 roku zostaje dyrektorem Programu Przestrzennego Kształtowania Miast. Cztery lata później przeszedł na emeryturę.

Oprócz działalności na uczelni profesor Sołtan był członkiem licznych towarzystw naukowych na świecie, w czym pomagała mu znajomość 7 języków. Był laureatem prestiżowych nagród, między innymi Nagrody Amerykańskiego Instytutu Architektury. Uhonorowano go licznymi doktoratami honoris causa, w tym Uniwersytetu Harvarda i Politechniki Warszawskiej. Poza architekturą zajmował się także rzeźbą, grafiką i sztuką użytkową.

Jerzy Sołtan zmarł 16 września 2005 w Bostonie.

Źródło: www.culture.pl
Autor: TM
Zdjęcia: Wikimedia Commons / Swisstack, Wikimedia Commons / Blago Tebi, www.culture.pl
Tagi: Harvard, Jerzy Sołtan, modernizm, modernizm polski, polska architektura, polska architektura współczesna, polski architekt, uniwersytet Harvard,
do góry
INNE WYDARZENIA
  • 15.07-18.09.2011
    Black and White. Niepoprawny komiks i animacja

    Black and White. Niepoprawny komiks i animacja

    Muzeum Sztuki Nowoczesnej, ul. Pańska 3, Warszawa

    Wystawa „Black and White” prezentuje filmy animowane i komiksy, które łączy wspólna estetyka – to radykalnie uproszczony, czarno-biały rysunek. Podobnie prosty jest ich... więcej

  • 28.08-30.09.2011
    Wystawa - Tarnów. 1000 lat nowoczesności

    Wystawa - Tarnów. 1000 lat nowoczesności

    BWA w Tarnowie, Dworzec PKP, Pl. Dworcowy 4

    Wystawa „Tarnów. 1000 lat nowoczesności” podejmuje problematykę modernizmu, w jego specyficznym, prowincjonalnym wymiarze. Referuje intencje i marzenia XX-wiecznych... więcej

  • 13-17.09.2011
    Festiwal Łódź Czterech Kultur

    Festiwal Łódź Czterech Kultur

    Łódź

    Festiwal wyrasta z bogatej tradycji Łodzi wielokulturowej i ma charakter interdyscyplinarny. Tegoroczna, druga edycja pod hasłem „Mistrzowie” zachęca do spotkania z... więcej

  • 15.09-08.10.2011
    Czar stolicy - zdjęcia Warszawy z początku XX wieku

    Czar stolicy - zdjęcia Warszawy z początku XX wieku

    Fotoplastikon, Al. Jerozolimskich 51, Warszawa (oficyna kamienicy)

    Stereoskopowy obraz Warszawy początku XX wieku ze zbiorów Muzeum Śląskiego. Na wystawę do fotoplastikonu zaprasza Muzeum Powstania Warszawskiego. Fotografie stolicy sprzed... więcej

KALENDARZ

Wrzesień 2011

Poprzedni miesiąc
Następny miesiąc
pn. wt. śr. czw. pt. sob. nied.
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 1 2

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.