archirama.pl

Architektura o smaku wina

Winne bodegi w hiszpańskim regionie Rioja rywalizują na różne sposoby, by zwrócić na siebie uwagę. Santiago Calatrava, Frank Gehry i Zaha Hadid to tylko kilkoro spośród sławnych architektów, których nazwisk użyto do podkreślenia związków między winem a architekturą

Architektura o smaku wina

Okładka książki Wine, Culture, Architecture. Smak Architektury, Kinga Baumann (wersja polska), Soren A. Gauger, Katarzyna Berger (wersja angielska), Fundacja Architektów, Warszawa 2010

Fot: Fundacja Architektów

Hiszpania wygrywa ogólnoświatową rywalizację o pomysł na nowy wizerunek dla win, a tradycyjne bodegi zmieniają się tu z budynków gospodarskich w milowe kamienie architektury. Jeżdżąc po średniowiecznych, zbudowanych z piaskowca osadach w prowincji Rioja i w Kraju Basków (Rioja Alta i Rioja Alavesa), nie sposób nie dostrzec kontrastujących z nimi błyszczących, futurystycznych obiektów nowej architektury.

W centrum starej, tradycyjnej wioski Elciego w północnej Hiszpanii, gdzie najwyższą budowlą jest kościół, rzuca się w oczy charakterystyczny dach z tytanu pomalowany na różowo, srebrno i złoto, o nachylonych asymetrycznie połaciach. - Gehry musiał obniżyć swój budynek. W starych wsiach nie wolno budować niczego wyższego niż kościół – mówi Marie-Therese Pachman, kierownik do spraw public relations i jakości w zaprojektowanym przez architekta 5-gwiazdkowym hotelu Marques de Riscal, znajdującym się na terenie bodegi o takiej samej nazwie.

Początkowo Gehry odmówił. Nie miał żadnych związków z winem ani z bodegami. Udało się go jednak przekonać, by odwiedził wioskę Elciego. Gdy usiadł przy stole, Alejandro Aznar, dyrektor firmy, otworzył butelkę Marques de Riscal z 1929 roku – tego, w którym urodził się Gehry. Wkrótce potem architekt podpisał kontrakt. Wszystkie jego szkice, ukazujące, jak wyobrażał sobie budynek, zostały wydrukowane, oprawione i wiszą teraz na ścianach restauracji.

Aneks na jednym końcu 5-gwiazdkowego hotelu mieści sławne na całym świecie spa, gdzie do wszystkich zabiegów używa się balsamów, kremów i innych produktów wykonanych z winogron. Wokół oszałamiającego budynku Gehry`ego powstała niewielka wioska – można tu zdegustować wina, usiąść w jednej z restauracji czy kawiarni i zwiedzić całe założenie z przewodnikiem. Corocznie odwiedzają ją tysiące turystów. Co więcej, od chwili oddania do użytku hotelu w 2006 roku, eksport win bodegi Marques de Riscal na ważny rynek  amerykański wzrósł o dwadzieścia procent.

Zaledwie dwa kilometry od miejsca, gdzie znajduje się dzieło  Gehry`ego, koło wioski Laguardia, wyrasta monumentalna winnica  Santiago Calatravy. Długi budynek o falującym aluminiowym dachu kontrastuje z górami na horyzoncie. Także i ta bodega, Ysios, odniosła sukces dzięki architekturze sygnowanej przez wybitnego projektanta. To właśnie zaproponowana przez Calatravę futurystyczna powłoka skrywająca tradycyjne wnętrze sprawiła, że właściciele winnic w Rioja rozpoczęli niemal gorączkowe poszukiwanie ekscytujących architektów.

W Haro, stolicy regionu Rioja, w leżącej tuż poza centrum miasta dzielnicy „kolejowej”, funkcjonuje ponad 20 dużych bodeg winnych. Znani oraz zdobywający dopiero sławę architekci przebudowali  niektóre tamtejsze stare budynki. Także tutaj właściciele tradycyjnych, rodzinnych firm zmienili sposób myślenia. Dawniej jedynym instrumentem marketingowym był smak win, ale ostra światowa konkurencja wymusiła zmiany. Stare bodegi, dawniej zamknięte i niedostępne dla osób z zewnątrz, otworzyły podwoje, a architektura stała się nowym sposobem na przyciągnięcie gości.

Jedną z najstarszych bodeg w Haro jest winnica Lopez de Heredia, bardzo tradycyjna, należąca do jednej rodziny, z biurem, które właściwie nie zmieniło się od lat 20. XX wieku. Jej właścicielom udało się pozyskać do współpracy Zahę Hadid. Zaprojektowała ona w środku bodegi, między starymi zabudowaniami, winotekę zwaną La Frasca. Można tu degustować i kupować wino. 

- Mieliśmy stary, drewniany kiosk, który używany był podczas Wystawy Światowej w Brukseli w 1910 roku. Był w dobrym stanie, ale rozebrany na kawałki. Chcieliśmy go znów zmontować, jednak zdaliśmy sobie sprawę, że nie można go wystawiać na słońce, deszcz i wiatr. Porozumieliśmy się więc z Zahą Hadid i spytaliśmy, czy mogłaby zaprojektować współczesny budynek wokół starego kiosku. Zgodziła się. Ale wtedy nie była jeszcze taka sławna – opowiada Mercedes Lopez de Heredia. W niedalekiej przyszłości Zaha Hadid ma zaprojektować nową część bodegi.

Położona na wzgórzu nad Haro winiarnia Regalía de Ollauri  zatrudniła nagradzanego hiszpańskiego architekta Javiera Azicurena. Powstał budynek częściowo zagłębiony w ziemi, który w nocy  rozświetla się i staje się widoczny z daleka. Niedaleko tej bodegi, we wsi Briones, znajduje się niezwykłe muzeum wina, Dinastia Vivanca, z powierzchnią wystawową 9000 m2 i ogrodem, w którym rośnie ponad 200 gatunków winorośli. Z kolei w okolicach Briones, we wsi Samaniego, wznosi się „szklany zamek” zbudowany dla Bodegas Baigorri przez architekta Iñaki Aspiazu. Stoi na szczycie drewnianej bodegi i można z niego podziwiać widoki na cały obszar Rioja. Za Logroño, nowoczesnym miastem przy drodze do Saragossy, w którym liczne winoteki i restauracje serwują słynne wina z regionu, znajduje się Bodega Darien – to widoczny z daleka biały, pudełkowaty budynek. Zaprojektowany przez hiszpańskiego architekta Jezusa Marino Pascuala obiekt zmienia kolor zależnie od oświetlenia słonecznego. Wszędzie wokół powstały – albo niedługo powstaną – nowoczesne budynki związane z winnicami.

Właściciele bodeg w sąsiednim winnym rejonie Ribera del Duero również zdali sobie sprawę, że połączenie dobrego wina ze znakomitą  architekturą oznacza większą sprzedaż. Nowe obiekty w tej okolicy już są w budowie lub w planach. Można zatem powiedzieć, że dzięki  nowoczesnej architekturze w Rioja świadczące o jakości i pochodzeniu litery DO (Denominacion de Origen) na etykiecie i tak już sławnych win zyskują dodatkowe znaczenie.

Źródło: "Architektura-murator"04/2011
Zdjęcia: Fundacja Architektów, Carin Tegner
Data publikacji: 14.06.2011 13:47

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!