archirama.pl

Białe kołnierzyki na kopalni - Nowe Gliwice

Przy ulicy Bojkowskiej w Gliwicach wielu kierowców zwalnia, bo oto z ziemi wyrastają dwa przepięknie odnowione ceglane budynki. To pochodzące z pierwszej dekady XX wieku pozostałości zabudowań kopalni Gliwice. W zaadaptowanych gmachach cechowni i maszynowni oraz w dobudowanym biurowcu powstało Centrum Edukacji i Biznesu – Nowe Gliwice  

Centrum Edukacji i Biznesu w Gliwicach

Nowe Gliwice - Centrum Edukacji i Biznesu w Gliwicach projekt: MEXEM

Fot: Jarosław Kaczmarski

śmierć kopalni Gliwice

Budynki cechowni i maszynowni kopalni Gliwice (Gleiwitzer Grube) powstały w latach 1910-1912 według projektu Emila i Georga Zillmannów. Berlińscy architekci byli bardzo aktywni na Śląsku; są autorami wielu obiektów związanych z przemysłem górniczym, głównie w Katowicach i Bytomiu, a także katowickich osiedli Giszowiec i Nikiszowiec. W roku 2000 kopalnia została zlikwidowana. Maszyny i elementy wyposażenia usunięto, jednak budynki udało się uchronić przed dewastacją. Rozległe, położone niedaleko centrum Gliwic tereny z pokopalnianymi reliktami – bateriami koksowniczymi, hałdami, szybami wyciągowymi – stały się własnością miasta.

rewitalizacja, czyli drugie życie

Przetarg na wykonanie masterplanu całego obszaru oraz projektu rewitalizacji i adaptacji historycznych obiektów cechowni, maszynowni oraz willi dyrektora, zorganizowany przez zarządzającą terenem miejską Agencję Rozwoju Lokalnego, wygrało biuro MEXEM. Pracownia dobrze znała te budynki, bo już wcześniej dla potencjalnych inwestorów przygotowywała kolejne koncepcje ich zagospodarowania, od Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego (ostatecznie zbudowanego w Katowicach), poprzez filię dużej warszawskiej uczelni ekonomicznej, po ostatecznie zrealizowane, dzięki unijnym środkom z funduszu Phare, Centrum Edukacji i Biznesu. W jego ramach działa inkubator przedsiębiorczości i siedziba Gliwickiej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości.

Nowe Gliwice

Nowe Gliwice, czyli Centrum Edukacji i Biznesu zajęło majestatyczne gmachy maszynowni i cechowni dawnej kopalni Gliwice. Oba zabytkowe budynki, mimo że położone w głębi działki, dominują nad otoczeniem. Lokalizacja głównego wjazdu na teren kampusu na osi między budynkami dodatkowo podkreśla ich rangę.

Dawna cechownia, przeznaczona na siedzibę uczelni, zachowała częściowo oryginalną konstrukcję. Po obu stronach centralnie położonego holu w budynek wstawiono niezależnie posadowione struktury, w których znalazły się sale wykładowe i pracownie. Odnowiono oryginalne drewniane sklepienie nad dawną salą reprezentacyjną w południowej części budynku i umieszczono tam główną aulę.

Dominanta gmachu, 45-metrowa wieża ciśnień, była w tak złym stanie technicznym, że konieczne okazało się wymurowanie na nowo kruszących się ścian. Obecnie, po usunięciu stalowych zbiorników na wodę, nie ma żadnej funkcji użytkowej. Olbrzymie, pierwotnie jednoprzestrzenne wnętrze gmachu maszynowni zaadaptowano na biura. Wstawiona do środka konstrukcja, tworząca „budynek w budynku”, pozwala dostosować przestrzeń do nowej funkcji, a jednocześnie, poprzez stężenia, usztywnia historyczne ściany zewnętrzne. Wymieniono fundamenty, ale zachowano drewniano-stalową więźbę dachową, częściowo ją uzupełniając.

Centrum Edukacji i Biznesu

Dwadzieścia procent powierzchni biurowej przeznaczono na potrzeby inkubatora przedsiębiorczości. Firmy rozpoczynające w jego ramach działalność gospodarczą korzystają z preferencyjnych stawek czynszu; pozostała powierzchnia budynku wynajęta została komercyjnie i finansuje całość założenia. Na ostatniej kondygnacji znalazły się sale ekspozycyjno-konferencyjne. Projektanci starali się zachować pierwotny efekt jednoprzestrzenności, stąd tam, gdzie to było możliwe, ściany pożarowe zastąpiono kurtynami, opuszczanymi w razie potrzeby. Również główna klatka schodowa, mimo że oddzielona ogniowo, jest całkowicie przeszklona, a panoramiczną windę umieszczono w szklanym szybie.

Dawna siedziba dyrektora kopalni, otynkowany „biały domek” znajdujący się przy wjeździe do kompleksu, po remoncie służy jako biurowiec, w którym docelowo zlokalizowany będzie rektorat GWSP; pierwotna aranżacja pomieszczeń okazała się znakomicie odpowiadać potrzebom nowej funkcji.

Pomiędzy cechownią a „białym domkiem” zbudowano w początku lat siedemdziesiątych budynek administracyjny. Ponieważ nie nadawał się do adaptacji, został rozebrany. Zachowano jedynie masywne, mieszczące schron fundamenty, na których wzniesiono zupełnie nową kubaturę. Obłożone ceramiczną okładziną elewacje nawiązują do historycznych sąsiadów, jednak język formalny pozostaje jednoznacznie współczesny, nawiązując do stonowanego modernizmu. Budynek połączono z dawną cechownią lekkim, przeszklonym łącznikiem. Dziś znajduje się w nim Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych.

renowacja zabytków pokopalnianych

W projekcie Nowe Gliwice zachowano niezmieniony wygląd zewnętrzny wszystkich historycznych obiektów dawnej kopalni Gliwice. Oczyszczono elewacje i wymieniono pokrycie dachów. Nowa aluminiowa i drewniana stolarka ściśle odtwarza pierwotne podziały przeszkleń. Przy realizacji starano się także zachować oryginalne posadzki, balustrady i klinkierowe okładziny ścian. Wokół budynków powstały parkingi dla pracowników i studentów oraz tereny sportowe uczelni. Dzięki zachowanej znacznej części starodrzewu złagodzony został efekt „zabetonowania” olbrzymich powierzchni standardową kostką brukową.

Centrum Edukacji i Biznesu - Nowe Gliwice to wzorcowy przykład rewitalizacji obszaru poprzemysłowego, mimo że zabytkowe budynki nie są objęte opieką konserwatorską. Zagospodarowanie terenów kopalni Gliwice w zasadzie dopiero się rozpoczęło – na najbliższe lata zaplanowano rekultywację hałd, w pobliżu trwa też rozbiórka baterii koksowniczych i porządkowanie ich otoczenia. Opracowany przez MEXEM masterplan przewiduje wydzielenie kolejnych kwartałów pod zabudowę biurową. Dogodne położenie, zaledwie kilka kilometrów od powstającego właśnie skrzyżowania autostrad A1 i A4, daje nadzieję na sukces przedsięwzięcia.

Nowe Gliwice – przekształcenie terenów poprzemysłowych w strefę przedsiębiorczości

Gliwice, ul. Bojkowska
Autorzy: Biuro Projektów MEXEM, architekci Ewa Kaczorowska, Danuta Kowalska-Fedelińska, Aleksandra Sembol-Nagulewicz, Iwona Stelmach, Agnieszka Wydmańska, Tomasz Wagner, Krzysztof Zienć, Grzegorz Ziębik
Architektura wnętrz: Biuro Projektów MEXEM
Konstrukcja: Biuro Projektów MEXEM – Czesław Gubała, Tomasz Szocik, Regina Żabińska
Generalny wykonawca: Grupa J&P AVAX SA
Inwestor: Miasto Gliwice
Powierzchnia zabudowy: łączna powierzchnia zabudowy wszystkich budynków 6743 m2 (budynek dydaktyczny wraz z łącznikiem komunikacyjnym – 672 m2; budynek wyższej uczelni (dawna cechownia) – 2963 m2; budynek inkubatora przedsiębiorczości (dawna maszynownia) – 2835 m2
Powierzchnia użytkowa floor area: 20 563 m2
Powierzchnia netto: budynek dydaktyczny wraz z łącznikiem komunikacyjnym – 2331 m2; budynek wyższej uczelni (dawna cechownia) – 9042 m2; budynek inkubatora przedsiębiorczości (dawna maszynownia) – 9190 m2
Powierzchnia całkowita\Total area: 252 000 m2
Kubatura\Volume: 123 229 m3 (budynek dydaktyczny wraz z łącznikiem komunikacyjnym – 12 017 m3; budynek wyższej uczelni (dawna cechownia) – 55 000 m3; budynek inkubatora przedsiębiorczości (dawna maszynownia) – 54 285 m3
Projekt: 2004-2005
Realizacja: 2005-2008
Koszt inwestycji: 13 727 763,77 EUR (współfinansowanie ze środków Phare SSG 2003 wyniosło 9 510 000 EUR)

Źródło: „A-m” 6/2009
Autor: Wojciech Czapnik
Zdjęcia: Jarosław Kaczmarski
Data publikacji: 14.06.2011 10:23

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!