archirama.pl

Sztuka pod kapeluszem - centrum Pompidou-Metz

Centrum Pompidou-Metz położone w pobliżu granicy z Niemcami i Luksemburgiem, jest jedną z największych inwestycji kulturalnych ostatnich lat we Francji. Shigeru Ban, autor budynku, zainspirował się w projekcie wyglądem tradycyjnego chińskiego stożkowego kapelusza znalezionego na jednym z paryskich targów

Centrum Pompidou-Metz

widok od strony południowej

Fot: Roland Halbe/Shigeru Ban Architects Europe et Jean de Gastines Architectes/Metz Métropole/Centre Pompidou-Metz

Powłokowe zadaszenie

Charakterystycznym elementem budynku jest zadaszenie w postaci krzywoliniowego rusztu powłokowego, dla którego inspiracją był tkany kapelusz ze słomy. Przy rozpiętości dochodzącej do około 54 m przekrywa on żelbetową konstrukcję sal wystawowych, teatru i audytorium. Zawieszony nad strefą wejściową, wyodrębnia przestrzeń przejściową między wnętrzem a zewnętrzem budynku, pozwalając zwiedzającym na stopniowe wnikanie do przestrzeni muzeum. Ruszt tworzą pręty zbudowane z sześciu warstw drewna klejonego o przekroju 14 x 44 cm w rozstawie 2,90 m. Składają się łącznie z 1800 segmentów, o całkowitej długości 18 000 metrów. Przestrzenną sztywność powłoki gwarantuje 2000 drewnianych dybli wiążących warstwy drewna i 3500 szpilek łączących pręty w punktach węzłowych. W miejscach tych pręty są nałożone na siebie w sposób zapewniający swobodę obrotu – zastosowanie sztywnych połączeń metalowych spowodowałoby powstanie w powłoce bardzo dużej liczby utwierdzonych prętów o różnych długościach, a każdy z łączników miałby nieco inną geometrię w związku z różnymi naprężeniami w węźle. Byłoby to niezmiernie drogie i trudne w zaprojektowaniu i realizacji. Dach pokryto membraną PTFE (włókno szklane i teflon), która zabezpiecza przed wodą i jednocześnie ogranicza dopływ energii słonecznej pod przekrycie (stopień transmisji światła wynosi 15%).

Elementy żelbetowe

Żelbetowa konstrukcja galerii ma kształt prostopadłościanów o wymiarach o szerokości 15 m i długości 90 m. Są one ustawione jeden na drugim i połączone stalową, sześcioboczną w rzucie, konstrukcją mieszczącą trzon komunikacyjny (windy i schody). Najwyższa z galerii ma 18 m wysokości po to, aby można w niej było wystawiać dzieła o dużych wymiarach, których nie da się wystawić w galerii paryskiej (5,5 m wysokości). Każdy z prostopadłościanów jest zorientowany w inną stronę – z górnej galerii rozciąga się widok w kierunku katedry, symbolu miasta, a ze środkowej – w kierunku stacji kolejowej.

Produkcja wspomagana komputerowo

Dach zaprojektowano w środowisku CAD, a dane z projektu cyfrowego stały się źródłem instrukcji dla maszyn sterowanych numerycznie (CNC) wycinających drewniane elementy dachu. W przypadku tak skomplikowanej geometrii o powodzeniu realizacji decyduje dokładność informacji projektowych, ponieważ na podstawie tych danych maszyna CNC wycina poszczególne elementy o długości kilkunastu metrów z dokładnością rzędu dziesiątych części milimetra. Niedokładności projektowych w systemach CAD nie da się uniknąć, dlatego dokładność danych projektowych powinna być o rząd wielkości większa od dokładności maszyny – w tym przypadku wynosiła setną część milimetra. Wstępny model cyfrowy obejmował zestaw punktów połączonych liniami prostymi – na jego podstawie opracowano bardzo dokładny model NURBS opisujący powierzchnię powłoki.

Optymalizacja

Wymiary (przekrój, długości) segmentów, z których składano pręty rusztu były w trakcie projektowania optymalizowane pod kątem różnych czynników – warunków transportu i montażu, ceny, wielkości odpadu, liczby węzłów. Elementy krótsze – łatwiejsze w transporcie, byłyby trudniejsze i kosztowniejsze w montażu ze względu na dużą liczbę łączników. Z kolei koszt elementów krzywoliniowych o małym promieniu przewyższa nawet sześciokrotnie koszt elementów prostych. Optymalizacja tych czynników nie mogła zostać przeprowadzona jedynie przez komputery – dostarczały one częściowych informacji (na przykład o kącie cięcia drewna), a ostateczne decyzje podejmowali ludzie. Segmenty belek były wstępnie wycinane przez maszyny, jednak o ostatecznych cięciach decydowali doświadczeni cieśle.

Centrum Pompidou-MetzMetz, Francja

Autor: Shigeru Ban Architects Europe, Jean de Gastines Architectes
Współpraca: Philip Gumuchdjian, UK
Konstrukcja: Ove Arup, UK, Terrell, Francja
Konstrukcja dachu: Hermann Blumer, Szwajcaria,
SJB Kempter Fitze AG
Konstrukcja membrany: Taiyo Europe, Niemcy
Główny wykonawca: Demathieu & Bard, Francja,
Holzbau Amann, Niemcy
Projekt oświetlenia: L’Observatoire 1, Francja
Inwestor: CA2M – Communaute d’Agglomeration de Metz-Metropole
Powierzchnia całkowita: 12 000 m2
Projekt: 2003
Realizacja: 2010
Koszt inwestycji: 51 000 000 EUR

Źródło: "Architektura-murator" 09/2010
Autor: Maciej Lewandowski na podstawie materiałów od biur Shigeru ban Architects Europe, Jean de Gastines Architects, Designtoproduction oraz Taiyo Europe GmbH
Zdjęcia: Olivier H. Dancy/ Shigeru Ban Architects Europe et Jean de Gastines Architectes/Metz Métropole/Centre Pompidou-Metz, Roland Halbe/Shigeru Ban Architects Europe et Jean de Gastines Architectes/Metz Métropole/Centre Pompidou-Metz, CA2M, Shigeru Ban Architects Europe, Designtoproduction
Data publikacji: 13.06.2011 10:53

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!