archirama.pl

Europejskie Centrum Bajki w Pacanowie

Autorom budynku udało się uniknąć dosłowności, za pomocą abstrakcyjnych form architektonicznych odwołali się do dziecięcych skojarzeń

Centrum Bajki Pacanów

Zaczarowany Dworzec Koziołka Matołka, Europejskie Centrum Bajki, Pacanów

Fot: Przemysław Andruk

Pacanów to typowa polska miejscowość ze skwerem zlokalizowanym pośrodku regularnego rynku, pierzejami dwukondygnacyjnych kamienic i widoczną z dróg dojazdowych dzwonnicą lokalnego sanktuarium. W tę autentyczną i niepozbawioną wdzięku małomiasteczkową przestrzeń wstawiono obiekt użyteczności publicznej o kubaturze przerastającej sąsiednią zabudowę. Na szczęście Europejskie Centrum Bajki zlokalizowano poniżej rynku. Obiekt jest rozległy, ale nie wysoki, o addycyjnej bryle, więc nie przytłacza otoczenia, choć kontrastuje z nim estetyką.

Decyzje przestrzenne są proste, konsekwentne i osadzone we współczesności. Poszczególne bloki funkcjonalne (takie jak sala kinowa, biblioteka z czytelnią czy toalety) schowano w formy nazywane przez autorów „babami” – te zaś ustawiono w mieszczący pozostałą kubaturę prostopadłościan. Masywne „baby” obłożono łupkiem, prostopadłościan dla kontrastu opakowano szkłem i składanymi drewnianymi żaluzjami. Dzięki tej ażurowości podkreślono nie tylko możliwość otwierania budynku na otoczenie (zwłaszcza w czasie masowych imprez), ale też zasygnalizowano elastyczność samego wnętrza, kształtowanego za pomocą przesuwnych ścian działowych.

Bezpośrednie otoczenie ma bajkowy charakter (znajduje się tu młyn wodny, drewniana kuźnia, w której kozy kują i położony nad wodą niewielki amfiteatr) i jego przenikanie z fantastycznymi elementami przestrzeni wewnętrznych jest całkowicie uzasadnione. Wnętrze wypełniono wciągającą małych odbiorców i rozgrywającą się na różnych poziomach, na poły teatralną dekoracją, opartą o wiele pomysłów, chociażby takich jak przeskalowana, kilkumetrowej wysokości komoda, pod którą zlokalizowano szatnię, czy magiczny ogród z siedziskami w kształcie kwiatów. Równolegle świadomie ograniczona ilość zastosowanych środków architektonicznych i detali, czasami wręcz siermiężnych – jak bardzo proste żaluzje czy stanowiący dopełnienie elewacji surowy beton, tworzy neutralne tło dla bogatej dziecięcej scenografii.

Centrum Bajki to w skali Polski inwestycja jedyna w swoim rodzaju. Tuż za miedzą tego nowoczesnego obiektu pieją koguty, rosną jabłonie, rozpada się stara stodoła – prawie nie trzeba uruchamiać wyobraźni, aby przenieść się do Pacanowa z lat 30. minionego wieku, którego Kornel Makuszyński kazał szukać swojemu poczciwemu Koziołkowi Matołkowi. Po 80 latach, dzięki tej kultowej po-staci rodzimej literatury dziecięcej miejscowość zyskała szansę, o jakiej mogłaby marzyć każda polska gmina. Zainwestowane w obiekt środki (blisko 27 milionów złotych) przyczyniły się do ożywienia okolicy. Powstały nowe miejsca pracy, w przyszłości mają tu być organizowane europejskie konferencje dla autorów bajek, a skierowana do dzieci oferta, na poziomie daleko wykraczającym poza aspiracje miejscowego domu kultury, już dziś przyciąga setki turystów dziennie.

Na realizację Centrum Bajki można patrzeć zarówno jak na bezprecedensową lokalną inwestycję o ambicjach krajowych, a być może i sięgających dalej, bądź jak na interesującą architektoniczną grę z odbiorcą i otoczeniem. W sferze decyzji stylistycznych zadanie było trudne, bo nie ma w Polsce wielu przykładów współczesnej architektury, która skierowana jest do kilkuletnich użytkowników. Autorom budynku, bo już nie wnętrz, udało się uniknąć dosłowności. Za pomocą abstrakcyjnych form architektonicznych odwołali się do dziecięcych skojarzeń. Nie podali na talerzu łatwej ilustracji – na przykład w postaci bajkowego zamku. Zaprojektowali obiekt o stonowanej kolorystyce i charakterystycznej formie, którą można poddawać różnym interpretacjom (chociażby szukając nawiązań do babek z piasku). Potraktowali więc dzieci poważnie, jako odbiorców obdarzonych wyobraźnią i wrażliwością.

Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka\The European Fairytale Center of Koziołek Matołek

Województwo świętokrzyskie, gmina Busko Zdrój, Pacanów, ul. Szkolna
Autorzy\Architects: Kulczyński Architekt sp. z o.o., architekt Bogdan Kulczyński

Współpraca autorska\Associate architects: architekt Włodzimierz Dyl
Architektura wnętrz\Interior design: Kulczyński Architekt sp. z o.o., architekt Bogdan Kulczyński; biblioteka: Paweł Grunert; ekspozycja Świat Bajki: Krzysztof Lang
Konstrukcja\Structural engineering: Roman Nalewajko, Paweł Przybysz; Leszek Benke (instalacje elektryczne); Dorota i Tomasz Wilkowscy (instalacje sanitarne); Grzegorz Giermakowski (instalacje niskoprądowe)
Generalny wykonawca\General contractor: Eiffage Budownictwo MITEX SA
Inwestor\Client: Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka w Pacanowie
Powierzchnia terenu\Site area: 8600 m2
Powierzchnia zabudowy\Footprint: 2138 m2
Powierzchnia użytkowa\Usable floor area: 2080 m2
Powierzchnia całkowita\Total area: 2465 m2
Kubatura\Volume: 13 208 m3
Projekt\Design: 2005-2008
Realizacja\Construction: 2008-2010
Koszt inwestycji\Cost of investment: ok. 26 800 000 PLN

Źródło: "Architektura-Murator" 05/2010
Autor: Krzysztof Mycielski
Zdjęcia: Przemysław Andruk
Data publikacji: 21.06.2011 12:32

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!