archirama.pl

Mediolan kusi nowoczesnością: archiprzewodnik po stolicy Lombardii

Ktoś kiedyś porównał Mediolan do modelek sunących po mediolańskich wybiegach: świetny kościec, ekstrawagancki gust, ale brakuje mu duszy. Jednak po bliższym poznaniu miasto odkrywa swój niepowtarzalny klimat. To tętniąca życiem współczesna metropolia, a nie skansen czy scenografia dla turystów. W przewodniku skoncentrowaliśmy się na architekturze ostatnich 60 lat, ponieważ nie uwzględniają jej popularne bedekery

Kreacja Mediolanu

Siedziba wydawnictwa Mondadori, Oscar Niemeyer i Luciano Pazzo, 1968, Tregarezzo di Segrate – ul. Marconi 27
W latach 50. i 60., w czasach boomu gospodarczego, biurowce powstawały nie tylko w centrum, ale także na obrzeżach miasta. Na peryferiach wznoszono okazałe siedziby korporacji. Należy do nich gmach firmy wydawniczej Mondadori zaprojektowany przez brazylijskiego architekta Oscara Niemeyera.

Fot: Agnieszka Kuczyńska

Na pierwszy rzut oka Mediolan nie wydaje się tak fascynujący jak inne włoskie miasta – Neapol, Rzym czy Florencja. Jednak porównanie stolicy Lombardii do chudych modelek bez duszy - wydaje się krzywdzące (dla modelek także). To fascynujące i frapujące miasto, które pięknie zagrało w filmie „Jestem miłością” Luca Guadagnino z Tildą Swinton w roli głównej.

Po zakończeniu drugiej wojny istotnym problemem była odbudowa zniszczonego centrum (wskutek alianckich bombardowań Mediolan ucierpiał najbardziej spośród włoskich miast). W latach 50. i 60. do śródmieścia wprowadzano odważnie nowoczesną architekturę. Obok zabytków pojawiły się biurowce o szklanych elewacjach. Centrum biznesu z wieżowcami zaplanowano jednak poza dzielnicą staromiejską, w pobliżu głównego dworca kolejowego. Dominantą tej części miasta jest siedziba firmy Pirelli autorstwa Gio Pontiego.

W połowie XX wieku Mediolan zaczął być uznawany za stolicę europejskiego dizajnu. Tu od 1933 roku odbywało się Triennale, wystawy sztuki dekoracyjnej, wzornictwa przemysłowego i architektury nowoczesnej. To tu w latach 50. i 60. działali wybitni architekci i projektanci: Franco Albini, Angelo Mangiarotti, Marcello Nizzoli, Gio Ponti, Alberto Rosselli i Marko Zanuso.

W latach 80. Mediolan stał się też centrum mody i rozrywki. W tym okresie sławę zdobyły takie marki jak Armani, Versace oraz Dolce & Gabbana. Po prawie wiekowej hegemonii Paryża, Mediolan zyskał status stolicy mody ready-to-wear. Równocześnie powstało wiele lokali oraz barów, a dziennikarze zaczęli określać ten nowy, międzynarodowy wizerunek miasta jako Milano da bere, czyli dosłownie Mediolan do picia.

Od lat 70. mieszkańcy przenoszą się z miasta na jego obrzeża. Przez ostatnie 40 lat prawie jedna trzecia populacji wyprowadziła się na przedmieścia, tworząc 7,4-milionową aglomerację – największą we Włoszech i jedną z największych w Europie (w samym Mediolanie mieszka 1,3 mln osób). Na peryferiach zbudowano wiele nowych zespołów mieszkaniowych.

Ostatnie dwudziestolecie to czas kryzysu w przemyśle i eksporcie, wiele fabryk zostało zamkniętych, bo nie wytrzymały azjatyckiej konkurencji. Władze miasta zdecydowały się więc na zmiany, między innymi przeniosły siedzibę targów z coraz bardziej zablokowanego komunikacyjnie centrum na obrzeża. W 2002 roku w międzynarodowym konkursie wyłoniono propozycję nowej siedziby Fiera di Milano autorstwa Massimiliano Fuksasa.

Zapadła też decyzja, by tereny dawnych targów przekształcić w nową dzielnicę mieszkaniowo-usługową Milano Citylife, którą projektują gwiazdy światowej architektury (Zaha Hadid, Arata Isozaki i Daniel Libeskind, 2004-2014, przystanek metra Amendola Fiera). Całość o powierzchni zabudowy 400 255 m2 ma składać się z 3 wieżowców: 170-metrowego „żagla” (Libeskind), skręconej wieży o wysokości 185 metrów (Hadid) i najwyższego 215-metrowego drapacza (Isozaki).

Projekt wywołał wiele kontrowersji, niektórzy uznali go za ostentacyjnie międzynarodowy – typowy przykład architektury, która może stać w dowolnym miejscu na świecie. Budowana przez międzynarodowe konsorcjum dzielnica ma kosztować 523 milionów euro. Oprócz funkcji biurowych i mieszkań, 50 procent powierzchni zajmie park, na terenie którego znajdzie się Muzeum Dizajnu projektu Daniela Libeskinda. Mediolan czeka na nie od wielu lat. Budowa Milano Citylife rozpoczęła się w 2007 roku, a prace zostaną zakończone w 2014 roku.

Feeding the Planet. Energy for Life, czyli Żywiąc planetę. Energia dla życia – pod takim hasłem organizowana będzie w Mediolanie światowa wystawa Expo 2015. Jej temat dotyczy zagadnień dystrybucji żywności oraz odżywiania. Expo zostanie ulokowane na terenie wielkiego ogrodu warzywnego o powierzchni prawie 1 km2, w sąsiedztwie nowych targów mediolańskich. Początkowa koncepcja wieżowca, mającego symbolizować Mediolan, zastąpiona została nowym planem, a budżet na budowę przeznaczony na pomoc żywnościową dla Afryki. Taka decyzja związana była w dużej mierze z brakiem funduszy na realizację inwestycji i niedawnym kryzysem ekonomicznym.

Aktualny projekt nawiązuje do rzymskiego sposobu lokacji miast – dwie główne ulice, cardo i decumanus, przecinają się pod kątem prostym. Wokół nich zaplanowano szklarnie i ogrody, które pomieszczą plantacje poszczególnych państw ze zbiorami roślin charakterystycznymi dla danego narodu. Będzie to pierwsze Expo, gdzie plan zagospodarowania wystawy jest związany bezpośrednio z jej tematem. Autorami projektu są Carlin Petrini – założyciel ruchu Slow Food – oraz Architektoniczny Komitet Doradczy, składający się z Jacques’a Herzoga, Richarda Burdetta, Stefano Boeriego, Joana Busquets’a i Williama McDonougha.

Zmiany obejmą również infrastrukturę komunikacyjną: rozbudowę metra (w tej chwili to 3 linie o długości 79 km, w przyszłości będzie ich 6 i będą miały 150 km), stworzenie połączenia kolejowego Fiera-Mediolan-Malpensa, budowę nowego odcinka autostrady Brescia-Bergamo-Mediolan oraz Varese-Como-Bergamo (tak zwana Pedemontana). Nowy plan zagospodarowania miasta związany z Expo ma na celu połączenie Mediolanu z okolicznymi wsiami i tym samym wsparcie lokalnego rolnictwa. W ten sposób mediolańskie władze chcą stworzyć unikalne laboratorium interakcji między obszarami wiejskimi i miejskimi.

Expo pociągnie za sobą całą serię  inwestycji, w efekcie w ciągu najbliższych pięciu lat Mediolan radykalnie się zmieni. Wśród ważniejszych przedsięwzięć wymienić można nową bramę do miasta – Porta Nuova w północno-wschodniej części. Również tam realizowany będzie projekt Fondazione Feltrinelli – Porta Volta autorstwa pracowni Herzog & de Meuron. Plan zagospodarowania dla części miasta nazywanej Porta Volta składa się z nowej siedziby Fundacji Giangiacomo Feltrinelli, dwóch budynków biurowych i terenów zielonych. Założenie, które ma być gotowe w 2013 roku, opiera się na historycznym układzie znajdującej się w tym miejscu w XV wieku bramy oraz miejskich murów.

Na przestrzeni wieków Mediolan zmieniał się tak często jak sukienki prezentowane na tutejszych wybiegach, warto być świadkiem jego kolejnej transformacji.

Źródło: "Architektura-murator" 11/2010
Autor: Agnieszka Kuczyńska, Filip Burno
Zdjęcia: Filip Burno, Studio Fuksas, Jarosław Nowotka, Agnieszka Kuczyńska, Giuliano Berarducci & Studiometrico
Data publikacji: 16.07.2011 10:45

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!