archirama.pl

Murowane lampiony - iluminacja kamienic nad Młynówką w Opolu

Ponieważ część murów wyłania się albo z terenów zalewowych, albo bezpośrednio z wody, oświetlenie każdego z kilkunastu obiektów tworzących pierzeję nabrzeża zaprojektowane zostało w indywidualny sposób

Iluminacja kamienic nad Młynówką w Opolu

Iluminacje kamienic w Opolu
Nocny widok z mostu Żółtego w kierunku północnym

Fot: Tomasz Zakrzewski

Porządkowanie historycznego centrum Opola rozpoczęło się w 1997 roku, po wielkiej powodzi w dorzeczu Odry. Woda zalała wówczas Wyspę Pasieka, na której znajduje się słynny Amfiteatr Tysiąclecia, gdzie odbywa się co roku Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej. Tego samego roku Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej podjął decyzję, by zabezpieczyć miasto przed kolejną katastrofą. Uporządkowano między innymi kamienne nabrzeża przepływającej przez Opole Młynówki, wyremontowano zabytkową śluzę miejską z 1862 roku oraz zbudowano bramy przeciwpowodziowe. Zwieńczeniem kolejnego etapu renowacji staromiejskiego brzegu, pomiędzy mostem Zamkowym (zwanym też Żółtym) a Katedralnym, było oświetlenie pierzei kamienic, przeprowadzone według koncepcji pracowni Grażyny Czory z Katowic w 2007 roku. To pierwsza w Polsce iluminacja przeprowadzona na tak wielką skalę z użyciem źródeł światła nowej generacji, w oprawach typu LED, o ogromnej trwałości i sprawności technicznej, dużej intensywności kolorów i niezwykle wysokiej temperaturze oraz gamie barw emitowanego światła, którą można dowolnie zmieniać, a przy tym niewielkich rozmiarach naświetlaczy oraz kosztach eksploatacji wielokrotnie niższych niż w przypadku tradycyjnego oświetlenia czy zastosowania reflektorów halogenowych. Światło nie służy wtedy jedynie ekspozycji zabytku, lecz jego nowej kreacji. Ponieważ część murów wyłania się albo z terenów zalewowych, albo bezpośrednio z wody, oświetlenie każdego z kilkunastu obiektów tworzących pierzeję nabrzeża zaprojektowane zostało w indywidualny sposób. Czasami maskuje błędy konserwatorskie – takie jak nadbudowany wspólny, szklany dach nad dwiema kamienicami. Nocą dach znika w ciemności, a światło podkreśla jedynie zabytkowe mury. Odrębnie oświetlone zostały mosty – teraz po zmierzchu zwraca uwagę uroda ich konstrukcji. Oświetlenie kamienic pomiędzy mostem Zamkowym i Katedralnym to jednak dopiero początek iluminacji miasta. W końcu ubiegłego roku, według projektu architekta 

Michała Kaczmarzyka z Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nysie, iluminowano też mury obronne. Aby uniknąć dodatkowych słupów zastosowano oświetlenie płaszczyznowe z naświetlaczy ukrytych w gruncie pod murem. Ten sam projektant jest autorem oświetlenia katedry, które ma zostać zrealizowane w tym roku. W najbliższym czasie iluminowane będą także inne zabytkowe świątynie opolskie. Wśród nich wznoszący się tuż obok mostu Zamkowego kościół Świętej Trójcy mieszczący mauzoleum Piastów opolskich. Oświetlona też ma zostać kolejna z przepraw – most Groszowy. W planach jest jeszcze realizacja bulwarów spacerowych i dodatkowych bram na Odrze, modernizacja bruków, rekonstrukcja fragmentów murów obronnych, nowa siedziba Biblioteki Miejskiej, rozbudowa filharmonii i rewaloryzacja Wyspy Pasieki nazywanej Wyspą Kultury z całkowicie przebudowywanym amfiteatrem. Inwestycje te prowadzone są w ramach projektu Wrota rekreacji i kultury, który obejmuje również renowację kolejnych zabytków i to nie tylko tych sięgających średniowiecza, ale też całkiem współczesnych, jak żelbetowa łupina wiaty dawno niedziałającego przystanku autobusowego czy wyremontowana w tym roku kolorowa fontanna na placu Wolności z lat 50., autorstwa Floriana Jesionowskiego, projektanta Amfiteatru Tysiąclecia.

Rewitalizacja centrum Opola prowadzona jest z zadziwiającą konsekwencją, zmieniając Stare Miasto w jedną z najbardziej zadbanych przestrzeni zabytkowych w Polsce.

Założenia autorskie - Grażyna Czora

    Elewacje kamienic Młynówki uległy w ubiegłych latach nie zawsze fortunnym przeróbkom. Pojawiły się na nich duże, przeszklone wykusze, zmienione zostały formy kątów nachylenia dachów. Połączono dwie kamienice, nakładając na historycznie odmienne fasady wspólną kondygnację poddasza. W momencie, w którym przystępowano do projektu iluminacji, stan techniczny elewacji niektórych budynków był daleki od ideału, trwała przebudowa stopnia wodnego i regulacja linii brzegowej Młynówki. Przylegające bezpośrednio do oświetlanej pierzei tereny zalewowe kanału wykluczyły w części pierzei możliwość skonstruowania oświetleń płaszczyznowych.

    Ze względu na konserwatorski charakter oświetlanego zespołu kamienic, do ich iluminowania użyto głównie światła o białej, neutralnej barwie, uzupełnionego o akcenty w kolorze bursztynowym. Kamienice połączone niezgodnie z zasadami konserwatorskimi wspólnym dachem oświetlono odmiennie, bez pokazania górnej kondygnacji. Celowo niedoświetlono wtórnego, wysuniętego na wysokość dwóch kondygnacji, szklanego trójkątnego wykusza kamienicy „zielonej”. W oświetleniu spichlerza zdecydowano się na zastosowanie iluminacji dwuwarstwowej. Główną część elewacji podkreślono ciepłobiałym światłem liniowym „góra-dół”, padającym zza umieszczonej nad kondygnacją przyziemia osłony liniowych opraw oświetleniowych. Jako uzupełnienie oświetlenia płaszczyznowego zaplanowano punktowo-dekoracyjne, podkreślające istniejące otwory okienne, LED-owe, liniowe oświetlenie w kolorze bursztynowym. Tą samą barwą iluminowano najwęższą w pierzei kamieniczkę (w tym przypadku także świadomie pominięto ostatnią, przeprojektowaną na sposób postmodernistyczny, kondygnację obiektu). Boczne elewacje budynków, widoczne od strony placyku, oświetlone zostały płaszczyznowo z istniejących opraw parkowych. Dzięki możliwościom terenowym (szersze, zielone przedpole) kolejna część pierzei mogła zostać oświetlona płaszczyznowo. Tu iluminacji poddana została również część istniejącego starodrzewu. Niezbędnym uzupełnieniem dla całościowej kompozycji stanie się ziluminowanie przylegających do krańców pierzei obiektów kościelnych(trwają prace realizacyjne).

    Dysponując nowoczesnymi, LED-owymi, o mocnych, dynamicznie zmiennych barwach źródłami oświetlenia, architekt światła może odczuwać pokusę do znaczącego redefiniowania nocnego wizerunku iluminowanego obiektu. Uleganie jej – stosowanie dynamicznie zmiennych, wielobarwnych świateł, używanie opraw oświetleniowych o nieukierunkowanym rozsyle światła – zamienia intymność i tajemniczość aury nocnej w sztuczny świat rodem z Disneylandu. Poprzez umiar w wykorzystywaniu technicznych nowinek, uznawanie Natury za mistrza i przewodnika w sposobach stosowania światła sztucznego przy oświetlaniu zarówno obiektów, jak i przestrzeni, sprawmy, by tworzone przez nas iluminacje architektoniczne zapamiętywane były jako pozytywne przeżycia estetyczne.
    Nikt nie powinien pragnąć być zapamiętanym jako najgorsza śpiewaczka świata, madame Florence Foster Jenkins – Boska!

Źródło: "Architektura-murator"06/2010
Autor: Grażyna Czora, Jerzy S. Majewski
Zdjęcia: dzięki uprzejmości firmy Philips, Tomasz Zakrzewski
Data publikacji: 10.06.2011 15:34

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!