archirama.pl

Największa w Polsce mozaika została odnowiona. Zobacz kolorowe dzieło lat 60.!

Największa mozaika w Polsce zdobi ścianę szczytową wieżowca Biprostal w Krakowie. To zadziwiające, że smutny biurowiec w czasach PRL-u ozdobiono bajecznie kolorową mozaiką. Modernistyczny gmach z 1964 roku miał stracić swoją unikatową kompozycję na skutek termomodernizacji. Jednak dzięki protestom krakowian i konserwatora zabytków – mozaiki nie tylko nie przykryła warstwa styropianu, ale 1,6 miliona płytek oczyszczono!

modernistyczna mozaika ścienna Biprostal

Największa w Polsce, modernistyczna mozaika ścienna zdobiąca budynek biurowca „Biprostal” odzyskała dawny blask

Fot: Wiesław Majka – Urząd Miasta Krakówa

Przez ćwierć wieku wieżowiec Biprostal był najwyższym budynkiem w Krakowie. Liczący 55 metrów wysokości i 15 pięter biurowiec ma pewną ekstremalną cechę. Jego wąską, szczytową ścianę widoczną z narożnika ulic Królewskiej i alei Kijowskiej zdobi bowiem kubistyczna mozaika. Dzieło Celiny Styryjskiej-Taranczewskiej to największa tego typu mozaika w Polsce, składa się z 1,6 miliona różnobarwnych płytek!

największa mozaika w Polsce

W drugiej połowie 2011 roku budynek projektu architektów Mieczysława Wrześniaka i Pawła Czapczyńskiego przeszedł gruntowną modernizację. Wymieniono przeszklone elewacje. Początkowo południowa elewacja z mozaiką miała zniknąć… pod styropianem!

Na szczęście krakowianie rozpętali burzę i wszczęli walkę o ratowanie modernistycznego obiektu. W jego obronie stanął też Jan Janczykowski, miejski konserwator zabytków, który umieścił artystyczną mozaikę ścienną w rejestrze zabytków. W końcu inwestor musiał ulec i zamiast budynek ocieplać od zewnątrz, zastosował technikę docieplenia od środka.

Szczęśliwie zarządca odbiegu, firma Birpostal, postanowiła także odnowić kolorową mozaikę. Właśnie zakończyła się jej renowacja. Dzieło Styryjskiej-Taranczewskiej wygląda znów jak przed laty.

Przede wszystkim po pół wieku oczyszczono płytki. Zastosowano do tego metodę czyszczenia mechanicznego strumieniowo-ściernego, z użyciem mikrokulek szklanych jako ścierniwa. Uzupełniono także fugi, brakujące ceramiczne kostki kamionkowe. Zabezpieczono też całą mozaikę przed dalszą degradacją.

Dziś mozaikę można podziwiać nawet wieczorem, bo elewacja z kubistyczną kompozycją otrzymała iluminację. Kolorowe płytki wydobywają z mroku reflektory o mocy 920 W.

modernizm w PRL-u nie bał się ozdób

Mozaika ścienna na Biprostalu – wydaje się być dziś ekstrawagancją. Ale w czasach PRL-u każdy obiekt publiczny zdobiło jakieś artystyczne dzieło. Wynikało to z przepisów ustawowych, które nakazywały niewielki procent środków na budowę przeznaczyć na współpracę z artystą.

Stąd tak często modernistyczne budynki z lat 50. i 60. wypełniają mozaiki, malarstwo ścienne, metaloplastyka, rzeźby wystawione wokół obiektów. Później braki finansowe ukróciły tego typu działalność.

Niestety dziś, tak jak znikają obiekty powojennego modernizmu, tak i przepadają na zawsze dzieła sztuki je zdobiące. Oby przykład Bipropstalu był wzorem dla innych modernizacji!

A wam jak podobają się mozaiki zdobiące powojenne budynki?

 

Czytaj też: Hanna i Gabriel Rechowicz - i ich mozaiki ścienne w architekturze lat 60.

Autor: TM
Zdjęcia: Wiesław Majka – Urząd Miasta Krakówa, Wikimedia Commons / Mariokol
Data publikacji: 19.01.2012 12:28

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!