archirama.pl

Opera Krakowska

Operę tworzą trzy obiekty stanowiące przegląd form powracających regularnie w twórczości architekta

Opera Krakowska

Atelier Loegler: Opera Krakowska

Fot: dzięki uprzejmości pracowni Atelier Loegler, Wojciech Kryński

W grudniu 2008 roku, sześć lat po rozstrzygnięciu konkursu architektonicznego, otwarto nowy gmach Opery Krakowskiej. Kompleks, według projektu Romualda Loeglera, powstał w miejscu, gdzie przez dziesięciolecia funkcjonowała operetka. Zajmowała ona przebudowany pawilon ponadstuletniej ujeżdżalni koni, stanowiący niegdyś część koszar kawalerii. Władze miasta zadecydowały, że miejsce tak długo kojarzone z kulturą teatralną i muzyczną będzie odpowiednie dla lokalizacji opery. Planowane w tym rejonie inwestycje komunikacyjne i rozbudowa pobliskiego kampusu Uniwersytetu Ekonomicznego, przygotowana również przez pracownię Romualda Loeglera, były szansą stworzenia atrakcyjnej przestrzeni miejskiej, położonej niedaleko śródmieścia. Decydenci niespecjalnie jednak zajmowali się koordynacją poszczególnych inwestycji, a przebudowa ronda Mogilskiego nie ułatwiła dostępu do nowego kompleksu.

Budynki opery zostały wstawione pomiędzy klinowo zbiegające się ulice Lubicz i Topolową. Trudną, niedużą w stosunku do wielkości projektowanego obiektu działkę architekt starał się wykorzystać w taki sposób, aby powiązać go z otwartym przedpolem obszernego węzła komunikacyjnego. Przeszkodę stanowił socrealistyczny biurowiec, zajmujący najbardziej eksponowane miejsce w tej przestrzeni. Rozwiązaniem tyleż skutecznym, co kontrowersyjnym stała się śmiała wizja kolorystyczna nowych budynków. Operę trudno przeoczyć, nawet, gdy główną fasadę starego biurowca pokrywa płachta olbrzymiego banera reklamowego.

Projekty Romualda Loeglera od ponad dwudziestu lat wywołują architektoniczne zamieszanie. Jego budynki łączą często techniczną i kompozycyjną dyscyplinę z czysto krakowskim artystostwem. Proste figury poddawane są intrygującym deformacjom, a autorska kolorystyka nie pozostawia obojętnym nawet estetycznego dyletanta. Kompleks tworzą trzy obiekty stanowiące przegląd form powracających regularnie w twórczości architekta. Towarzyszyło mu przekonanie, że opera nie musi być dziś obiektem monumentalnym, w którym „bywają damy w kreacjach z piórami i dżentelmeni w smokingach”, a sekwencja trzech zróżnicowanych brył sprawi, że sztuka będzie bardziej demokratyczna, bardziej społecznie dostępna.

Bezpośrednio przy ulicy Lubicz znajduje się przebudowany pawilon dawnej ujeżdżalni, mieszczący dziś sale bankietowo-wystawowe. Zachowana została jego forma – jako sentymentalny znak pamięci miasta o swej kulturalnej przeszłości. W tym samym miejscu pozostawiono nawet wejście główne. Kompletnie zmieniono natomiast fasady, obłożone teraz zielonym kamieniem, oraz formę przekrycia dachu, przypominającą tę, jaką architekt stosował na budynkach Uniwersytetu Ekonomicznego. Pośrodku działki umiejscowiono główną bryłę zespołu, o rzucie zbliżonym do kwadratu, w której mieści się sala teatralna. Kwadrat i sześcian stanowiły niegdyś ulubiony element kompozycyjny Loeglera. Także motyw szerokiego pasa ściany zamykającego od góry przeszkloną elewację stosował twórca już wcześniej przy rozbudowie Biblioteki Jagiellońskiej (tutaj wykonano go z paneli szklanych barwionych na czerwono). W kubik głównej bryły o boku niewiele ponad czterdziestu metrów wpisano scenę oraz dość krótkie, ale za to wysokie audytorium z dwoma poziomami balkonów. W jego wnętrzu także dominują odcienie czer-
wieni, co – zdaniem projektanta – wywoływać ma u grających artystów odpowiednią psychologiczną motywację.

Drewniane wykończenia ścian, ruchome panele akustyczne, fotele i szklane (!) akustyczne sufity zostały wykonane przez lokalnych rzemieślników. Architekt ukrył pomieszczenie sznurowni – zwykle piętrzące się ponad bryłą obiektów teatralnych – nadbudowując nad bocznymi przestrzeniami sceny sale prób chóru i baletu oraz centrale techniczne. Budynek administracyjny zlokalizowano wzdłuż ulicy Topolowej. Jego fasada stworzyła barwną kompozycję z emaliowanych pasów szkła. Każdemu piętru przypisano inny odcień chłodnych zieleni i błękitów. Pomiędzy bryłami kompleksu pozostała otwarta przestrzeń miejskiego placu, który – dopóki pozostanie wolny od wciskających się w każde wolne miejsce aut – dawać będzie poczucie przeniesienia w przestrzeń tak sztuczną jak sztuczna może być sama operowa konwencja – połączenia gry aktorskiej z artystycznym śpiewem.
Gotowy obiekt spotkał się z falą niechęci w prasie codziennej, pojawiło się też wiele negatywnych komentarzy w internecie. Co może nie dziwić w Krakowie – mieście, o którym można usłyszeć, że lepiej nie robić tu nic, bo i tak będą narzekali. Mieście, w którym zamiast nagradzać architekturę najlepszą, nagradza się architekturę najgorszą (konkurs Archi-Szopa). Mieście, gdzie do kategorii obiektów najbrzydszych nominuje się często budynki, które zdobywają uznanie poza królewskim grodem. A jeśli już uważa się, że coś zasługuje na wyróżnienie jest to przeważnie rewitalizacja bądź rekonstrukcja. Ten rebus – z typowym dla siebie dowcipem – mógłby rozwiązać chyba tylko nieżyjący już Piotr Skrzynecki z Piwnicy pod Baranami.

Zdjęcia: Wojciech Kryński, dzięki uprzejmości pracowni Atelier Loegler
Data publikacji: 14.06.2011 12:18

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!