archirama.pl

Podlej swój dom, czyli mieszkanie… w drzewie

Historia architektury zna już roślinne ornamenty, konstrukcje inspirowane budową żywych organizmów czy biomorficzne stylizacje. Mitchell Joachim z nowojorskiego laboratorium Terreform proponuje dom, który nie udaje drzewa, ale po prostu nim jest. Z korzyścią dla samej przyrody

Fab Tree Hab

Fab Tree Hab, dom drzewo projektu Mitchella Joachima z nowojorskiego laboratorium Terreform

Fot: Mitchell Joachim/Terreform

Jeden z klasycznych detali architektonicznych to skamieniała roślina. Według legendy przytoczonej przez Witruwiusza, Kalimach wymyślił kapitel koryncki, gdy zauważył, że kosz ofiarny ustawiony na grobie młodej dziewczyny porósł liśćmi akantu. Ile razy już architektura udawała naturę?

Mitchell Joachim z nowojorskiego laboratorium Terreform nie jest zainteresowany ani ornamentem, ani ekologiczną architekturą jaką znamy. Nawet redukcja szkodliwego wpływu budynków na środowisko to dla nich za mało. Należy zmienić sam sposób budowania, tak by domy więcej oddawały niż zabierały. – Możemy zapewnić dach nad głową milionom ludzi przyszłości, a jednocześnie pozytywnie wpływać na środowisko.

Fab Tree Hab, co można przetłumaczyć jako Cud-Drzew-Dom, został zaprezentowany w 2008 roku na wystawie Home Delivery: Fabricating the Modern Dwelling (Dostawa domu – tworząc nowoczesne mieszkanie) w nowojorskim Museum of Modern Art. To projekt domu wewnątrz drzewa potraktowanego jak wielkie bonsai, zmuszanego systemem rusztowań do przybrania określonego kształtu. Technikę tę wykorzystywano od setek lat w ogrodnictwie do mutowania ozdobnych roślin. Joachim chce jej teraz użyć dla dobra przyrody, by zastąpić dotychczas stosowane technologie budowlane. – Proszę sobie wyobrazić osadnictwo oparte na powoli wyhodowanych drzewach zamiast na przemysłowym przetwarzaniu ściętego drewna. Nawet, gdy używamy „naturalnych” materiałów, są one martwe. Tymczasem FTH, pozostając żyjącym drzewem, jest aktywną częścią ekosystemu, która dostarcza pożywienia innym organizmom. – Fab Tree Hab może być częścią gospodarki opartej na żyjących, oddychających, a nie przetworzonych materiałach. Nawet okna w domu Mitchella nie są wykonane ze szkła, tylko z błony wyhodowanej na bazie soi.

osiedle-las

Taki sposób „budowania” wymaga dalekowzroczności i cierpliwości. Można wyobrazić sobie, że podobnie jak dziś deweloperzy stawiają osiedle w dwa lata, tak kiedyś będą je sadzili i czekali kilkadziesiąt lat, aż drzewa osiągną odpowiedni kształt i rozmiar. To wymaga przestawienia całej gospodarki, z jej kultem pośpiechu i natychmiastowych rozwiązań, na zupełnie nowe tory. A przyszli klienci musieliby przezwyciężyć opory przed mieszkaniem w czymś, co nie jest domem o twardych, gładkich ścianach. Czy w – zaawansowanej technologicznie, ale jednak – chatce, można czuć się bezpiecznie? – Myślę, że ludzie nie powinni się w ogóle martwić o swoje bezpieczeństwo – przekonuje Joachim. – Drzewa adaptowały się do lokalnych warunków klimatycznych przez miliony lat. Jako materiał, są genetycznie przystosowane do przetrwania różnych nacisków. Czy są więc jakieś minusy, przeszkody w przyjęciu tego modelu na dużą skalę? – Powodzenie przedsięwzięcia zależy od klimatu. Najodpowiedniejsze warunki dla rozwoju Fab Tree Hab panują w Izraelu i na Puerto Rico. Tam projekt rozwija się najlepiej. Czy to oznacza, że po publikacjach, które wywołała wystawa w Momie, zaczęli się zgłaszać poważni klienci? – Tak! Otrzymaliśmy propozycje z całego świata. Jedynym problemem jest finansowanie dalszych, bardziej szczegółowych badań.

Przełomowość Fab Tree Hab nie kończy się jednak na walorach praktycznych. Wręcz przeciwnie – te najłatwiej poddać w wątpliwość, a zweryfikuje je dopiero realizacja. Kto wie, czy nie najcenniejsze w tej koncepcji jest to, że zmusza ona do pytania o istotę architektury, o jej definicję. Czy ujarzmiona, zdeformowana, zamieszkała roślina to jeszcze natura czy już architektura? W końcu spełnia jej podstawową funkcję. Czy wobec takiej „budowli” nie jest bezbronny nasz kanon estetyczny? – Tak, piękno jest tu ważnym zagadnieniem – przyznaje Joachim. – Louis Kahn pytał czym chce być cegła. Fab Tree Hab zmusza do podobnego pytania: czym chce być żyjąca struktura? Z drugiej jednak strony architekt widzi Fab Tree Hab jako kontynuację pewnego sposobu myślenia, który od dawna istniał, ale z trudem przedzierał się do głównego nurtu: – Ptak ma gniazdo, pająk – sieć, a człowiek co? Fabryczne, sztuczne domy?

Architekci poszukiwali w pełni zintegrowanych ze środowiskiem rozwiązań dla domu przez setki lat. Ten projekt to nic nowego, jedyną prawdziwą innowacją jest wyrafinowane rusztowanie kierujące wzrostem drzew. Marc-Antoine Laugier i „prymitywna chata” to XVIII wiek. Myślę, że Fab Tree Hab wzmacnia ten kierunek poszukiwań „rozciągniętego organizmu”. Zatem rozciąganie architektury czy rozciąganie przyrody? Fab Tree Hab wymaga chyba stworzenia nowej kategorii.

Źródło: "Architektura-murator" 2/2009
Autor: Grzegorz Piątek
Zdjęcia: Mitchell Joachim/Terreform
Data publikacji: 1.06.2011 11:09

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!