archirama.pl

Sady Żoliborskie – ludzka twarz architektury socjalizmu

Sady Żoliborskie w Warszawie. Powojenne bloki są często kojarzone się z małymi mieszkaniami, wielką płytą i nieludzką skalą budownictwa. Wśród chaosu betonowych osiedli można jednak znaleźć przypadki wizjonerskich i funkcjonalnych założeń architektoniczno-społecznych.

Sady Żoliborskie – ludzka twarz architektury socjalizmu

Osiedle Sady Żoliborskie, proj. Halina Skibniewska

Fot: Zbyszko Siemaszko, Narodowe Archiwum Cyfrowe

Sady Żoliborskie. Trudno sobie wyobrazić krajobraz polskich miast bez bloków będących głównym trendem w budownictwie mieszkaniowym socjalizmu. Pomimo politycznych nacisków i ograniczonej wolności twórczej w powojennej Polsce, architektom udawało się przemycić oryginalne pomysły łączące w sobie jakość architektoniczną z dbałością o funkcję społeczną budynków mieszkalnych. Jednym z przykładów takich założeń jest warszawskie osiedle Sady Żoliborskie zaprojektowane przez Halinę Skibniewską. Architektka współredagowała prestiżowy, francuski magazyn „L'Architecture d'Aujourd'hui", a w socjalistycznej rzeczywistości jej działalność była dla Polaków „oknem na zachód".  Osiedle Sady Żoliborskie było oazą zieleni w krajobrazie szarych, betonowych mrówkowców Warszawy lat 60. i stało się wizytówką architektury mieszkaniowej PRL.

Przedwojenne dziedzictwo architektoniczne

Halina Skibniewska wywodziła się z przedwojennego, awangardowego środowiska architektonicznego skupiającego m.in. jej męża Zygmunta Skibniewskiego, który w latach 30. odbył praktykę w studiu Le Corbusiera. W funkcjonalności Sadów Żoliborskich widać wpływy międzywojennego modernizmu, które udało się zachować dzięki politycznej odwilży. Halina Skibniewska  nie ograniczała architektury jedynie do budynków, lecz uwzględniała również otoczenie, dlatego niską zabudowę osiedla ukryła wśród drzew i zieleni sadów warszawskiego Żoliborza. Między budynkami znalazły się liczne piaskownice, place zabaw oraz ogródki będące przedłużeniem mieszkań.

Architektura społeczna

Projektując osiedle, Halina Skibniewska brała pod uwagę względy społeczne, w tym wiek, sytuację materialną i strukturę relacji osób, dla których przeznaczone były mieszkania. Zarezerwowała miejsce dla rodzin z dziećmi, osób starszych i niepełnosprawnych. Pomimo presji władz, które stawiały na wykorzystanie wielkiej płyty, osiedle udało się zbudować z szarej cegły, szczególnie popularnej wśród architektów przedwojennego modernizmu. Budynki były najczęsciej zbudowane na planie kwadratu, a jedna ze ścian każdego z nich była pokryta loggiami. Większość bloków miała od 3 do 5 kondygnacji, a na każdym piętrze znalazło się 6 mieszkań.

Nowoczesne i otwarte mieszkanie

Ważną cechą mieszkań była ich elastyczność i funkcjonalność. Dzięki umieszczeniu instalacji w ścianach zewnętrznych, układ wnętrz mieszkań można było dostosować do mieszkańców. Stosując otwarte założenie, Halina Skibniewska wzięła pod uwagę strukturę rodziny zmieniającą się na przestrzeni lat, dlatego pomieszczenia można było adaptować według potrzeb członków rodziny.

Autor: Grzegorz Zawora
Zdjęcia: Rutowska Grażyna, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Zbyszko Siemaszko, Narodowe Archiwum Cyfrowe
Data publikacji: 11.10.2013 16:09

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!