archirama.pl

Śródmieście Gdyni-młoda moderna wśród marynarzy

W ciągu niespełna dwóch dekad, w miejscu osady rybackiej powstał nowoczesny port i stutysięczna aglomeracja – „okno na świat” i „wizytówka” II Rzeczpospolitej (1926-1939).

Gdynia ZUS

Biurowiec ZUS-u

Fot: Wojciech Stróżyk/KFP

Gdynia to jedyne w Polsce białe miasto moderny, z najmłodszymi w kraju zabytkami – średnia ich wieku wynosi zaledwie 70 lat. W przeciwieństwie do słynnych modernistycznych realizacji takich jak Zlín czy Tel Awiw, nie przeważa tu skrajnie oszczędna architektura awangardy, lecz „zmiękczona” wersja funkcjonalizmu. W latach 30. zbudowano wiele okazałych, luksusowych kamienic – mają przeważnie zaokrąglone narożniki i balkony, kamienne okładziny elewacji oraz elementy „okrętowe”: okna-bulaje, maszty flagowe, tarasy na dachu w formie kapitańskich mostków. Na klatkach schodowych znajdziemy wygięte chromowane poręcze i drzwi ze szlachetnych gatunków drewna. Taka liczba realizacji w stylu okrętowym to zjawisko unikalne w skali światowej. Zespoły dobrze zachowanej przedwojennej architektury znajdują się przede wszystkim w rejonie ulic 10 Lutego, 3 Maja i Świętojańskiej. Najsłynniejszym modernistycznym zabytkiem Gdyni jest wyremontowany niedawno biurowiec ZUS-u, później znany jako budynek PLO, o ekspresyjnym obłym narożniku (1935-1936, Roman Piotrowski, róg ulic 10 lutego i 3 maja. Po przeciwległej stronie skrzyżowania towarzyszy mu, nawiązując kształtem, dawna luksusowa kamienica Funduszu Emerytalnego Banku Gospodarstwa Krajowego (z podziemnym garażem!, 1935-1938, Stanisław Ziołowski, ul. 3 maja 27-31/Batorego 36). Ona także, podobnie jak wiele innych gdyńskich „transatlantyków”, niedawno odzyskała przedwojenny blask.

Źródło: "Architektura-murator"06/2008
Autor: red.
Zdjęcia: Wojciech Stróżyk/KFP, Kacper Kowalski/KFP
Data publikacji: 8.06.2011 11:14

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!