archirama.pl

Zapomniana solidność

Zbigniew Kupiec -  absolwent Politechniki Lwowskiej jest autorem eleganckich kamienic i willi w międzywojennej Gdyni, zespołu mieszkaniowego z czasów okupacji w Krakowie i Domu Turysty w Zakopanem

Zapomniana solidność

Kościół i klasztor o.o. Franciszkanów, Gdynia, 1936-1974 / Zbigniew Kupiec

Fot: katalog wystawy prac Zbigniewa Kupca. Marzec 2011


    – W sierpniu 1939 roku moja mama postanowiła mnie i mego brata zawieźć do Gdyni, żebyśmy zobaczyli nowy port. Jakaś bardzo elegancka dama w wielkim kapeluszu i w białej sukni, widząc niewiastę z dwojgiem małych chłopców na ulicy, zaczepiła mamę i dowiedziała się, że szukamy noclegu. Zaprosiła nas do siebie, do kamienicy na rogu ulicy Świętojańskiej. Niedawno przeczytałem w książce pani Sołtysik, że to była kamienica państwa Orłowskich, jedna z najpiękniejszych, jakie Kupiec w Gdyni postawił – wspomina profesor Olgierd Czerner, założyciel Muzeum Architektury we Wrocławiu. Książka, z której dowiedział się, gdzie i u kogo w dzieciństwie nocował, to Gdynia, miasto dwudziestolecia międzywojennego. Urbanistyka i architektura, napisana przez Marię Sołtysik, a wydana w 1993 roku przez PWN. – Kupiec był dla nas wielką niewiadomą. Nie wiedzieliśmy, że nie był profesorem wcześniej, a swego dorobku architektonicznego nigdy nie prezentował. Natomiast z rozmowy z nim o naszych studenckich projektach wynikało, że jest projektantem o ogromnej praktyce – dodaje profesor Czerner, w latach 1947-1952 student Politechniki Wrocławskiej. Zbigniew Kupiec był jednym z jego profesorów, dziekanem wydziału architektury.

    Pełniąc tę funkcję, cały czas projektował: siedzibę Wydziału Lotniczego i Elektrycznego Politechniki Wrocławskiej, rekonstrukcję opactwa benedyktynów w Tyńcu pod Krakowem i Dom Turysty w Zakopanem. Te gmachy z modernizmem miały już niewiele wspólnego. – Byliśmy wtedy zbuntowani, młodzi i nie bardzo podobało nam się to, co robił profesor. To były jakieś regionalizmy, obce prądom, które płynęły ze świata. Wtedy nie znaliśmy jego dokonań gdyńskich, o których dowiedzieliśmy się całkiem niedawno.
Poza tym na modernizm polski wówczas jeszcze nie bardzo zwracano uwagę. Znaliśmy jedynie realizacje zakopiańskie oraz krakowskie profesora Kupca z czasów okupacji, taki heimat stil. To nie wzbudzało jakichkolwiek pozytywnych emocji i nie wzbudza do dziś – wspomina profesor Dariusz Kozłowski, dziekan Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, na której od 1952 do 1990 roku wykładał Zbigniew Kupiec, pełniąc także różne funkcje, w tym prorektora. Najbardziej znana realizacja krakowska Kupca to zespół mieszkaniowy przy obecnej ulicy Królewskiej, zbudowany w latach 1940-1943 przez władze okupacyjne dla urzędników niemieckich. Architekt pracował wówczas – po wypędzeniu Polaków z Gdyni – w niemieckim Urzędzie Budowlanym (Bauamt). – Budynki przy ulicy Królewskiej są w jego tworczości zwrotem, przejściem od architektury modernistycznej do tradycyjnej czy regionalnej. Przy czym są tam wykorzystane elementy modernistyczne, jak rytm okien albo niezdobione elewacje. Jednak głównym aspektem jest urbanistyka – to całkowicie nowe rozwiązanie w skali Krakowa. Wcześniej mieliśmy zabudowę pierzejową, a tutaj pojawiają się otwarte ku ulicy zielone wnętrza – twierdzi doktor Kazimierz Butelski, wykładowca na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej i organizator jubileuszowej wystawy Zbigniewa Kupca. – Realizując zespół przy Królewskiej Kupiec po raz pierwszy miał do czynienia z nieznanym, anonimowym odbiorcą. Jego wcześniejsze budynki to domy jedno- lub wielorodzinne albo obiekty użyteczności publicznej. Krakowskie domy różnią się jakościowo od realizacji gdyńskich, które były luksusowe, a te były biedne – uzupełnia Butelski. Bieda to jednak pojęcie względne. Wystarczy rzucić okiem na ceny, jakie osiągają obecnie mieszkania zlokalizowane w tych „biednych” budynkach. Nowe „apartamenty” nieprędko je dogonią.

Źródło: "Architektura-Murator" 03/2011
Autor: Paweł Jasica
Zdjęcia: katalog wystawy prac Zbigniewa Kupca. Marzec 2011
Data publikacji: 15.06.2011 13:17

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!