archirama.pl

Zastosowanie siatek medialnych w architekturze

Coraz bardziej precyzyjne i energooszczędne systemy świetlne powodują, że elewacje budynków mogą dziś zmieniać się nie tylko w zależności od tego, jakie imprezy odbywają się w środku, ale reagować chociażby na nastrój dyrektora firmy

Zastosowanie siatek medialnych w architekturze

Siatki medialne w architekturze - Muzeum Porsche w Stutgarcie, autorzy: Delugan Meissl Associated Architects

Fot: Porsche AG

Użycie światła w architekturze przechodzi swego rodzaju rewolucję. Wszystkie dotychczasowe rozwiązania, oparte na dualistycznej relacji podmiot – przedmiot, powoli odchodzą do lamusa. Elewacje stają się dynamiczną formą przekazu wchodzącą w interakcję z odbiorcą i będącą nośnikiem zarówno treści artystycznych, jak i informacyjnych. Dzieje się tak za sprawą rozwoju możliwości sterowania światłem. Coraz bardziej precyzyjne, energooszczędne i proste w adaptacji systemy świetlne stają się integralną częścią architektury.
Elementy oświetleniowe stanowiące część elewacji możemy dzielić na dwa rodzaje. Estetyczne, czyli mające za zadanie współgrać z architekturą budynku, uwydatniać jej zalety i przykrywać wady oraz informacyjne, głównie w postaci neonów, mówiące nam coś o obiekcie, ewentualnie będące częścią reklamy. Każdy z tych rodzajów rozwijał się swoją własną drogą, aby współcześnie, wraz z pojawieniem się medialnej technologii oświetleniowej, połączyć się w pewnych aspektach swojej architektonicznej użyteczności.

Prawo Unii Europejskiej reguluje podstawowe kwestie dotyczące natężenia czy efektu olśnienia, pozostawiając nam kwestie doboru temperatury barwowej, rodzajów źródeł światła i sposobu rozkładu oświetlenia, w tym również cieni. Naturalnie, dobierając parametry oświetlenia musimy przede wszystkim zadać sobie pytanie o to, co chcemy uzyskać. Czy zależy nam na wrażeniu nowoczesności, czy na stworzeniu wizji klasycznej budowli. A może chcemy pójść krok dalej i spróbować połączyć zewnętrzne oświetlenie budynku z formą interakcji lub przekazu? Można tu wyodrębnić kilka podstawowych parametrów rządzących doborem oświetlenia elewacji. Po pierwsze, użyteczność opraw i źródeł światła. Wszystkie lampy czy systemy oświetleniowe do użytku zewnętrznego muszą być wodoszczelne, a więc mieć wskaźnik IP co najmniej 65, a także zabezpieczać przed ptakami czy wiatrem. Ze względu na to, że z reguły są w trudnodostępnych miejscach powinny być też proste w czyszczeniu i maksymalnie trwałe – dobrym rozwiązaniem są diody LED, które mają kilkunastokrotnie dłuższą żywotność niż halogeny. Po drugie, krokiem w kierunki indywidualizacji jest dobranie natężenia oraz temperatury barwowej, najlepiej z możliwością ich sterowania.

 Zintegrowane ściemniacze są od jakiegoś czasu dość powszechnym rozwiązaniem, ale pewnym novum jest możliwość kontroli temperatury światła białego. To prosty wynalazek polegający na stopniowym rozjaśnianiu skrajnie przeciwnych temperaturowo źródeł światła, głównie diod lub halogenów. W efekcie uzyskujemy dowolne odmiany białego – od prawie żółtego po niebieski, co pozwala na dynamiczną zmianę wizerunku budynku. Na przykład w godzinach pracy może być oświetlony zimnym, jasnym światłem, odpowiadającym komfortowi osób przebywających w biurze, podczas gdy wieczorem elewacje rozpalają się ciepłą barwą, imitującą zachodzące słońce. W takim wypadku można jeszcze podłączyć odpowiednie mierniki, które badają rodzaj oraz ilość światła dochodzącą z zewnątrz i wysyłają odpowiednie sygnały do sterowników. W efekcie tworzymy swoistą interakcję oświetlenia fasady z przestrzenią, sprawiając, że rozświetlają się jej niedoświetlone części, a fragmenty nasłonecznione przygasają. Naturalnie budynek może reagować na inne impulsy, chociażby na nastrój dyrektora firmy. Dobrym przykładem jest zaprojektowana przez szwajcarskie biuro Herzog & de Meuron Allianz Arena w Monachium („A-m”1/06), która przybiera inny kolor w zależności od tego, jakie imprezy sportowe w niej się odbywają.

Dla diod LED można takie kontrolery tworzyć na zamówienie u firm zajmujących się elektroniką i nie są to wysokie koszty. Równolegle do oświetlenia elewacji i możliwości jego kontroli rozwijają się wszelkie świetlne nośniki informacji umieszczane na zewnątrz budynków. Początkowo były to wyłącznie formy neonów, czyli wygiętych odpowiednio rur fluorescencyjnych, układanych w napisy lub proste obrazy, ewentualnie podświetlane kasetony reklamowe. Nie wchodziły w interakcję, ponieważ ustawiane były na stałe i niewiele różniły się od zwykłych szyldów. Innowacyjnym rozwiązaniem użycia neonów jako pikseli, jest zaprojektowany przez Petera Cooka oraz Colina Fourniera budynek Kunsthaus w Grazu. Tam każda rura stanowi osobno sterowany punkt świetlny, co w efekcie daje możliwość wyświetlania napisów lub prostych wzorów.
Obok neonów zaczęły się jednak pojawiać telebimy oparte o diody LED. Współcześnie nie ma miasta, którego centrum nie obfitowałoby w zewnętrzne ekrany. Ich powierzchnia dochodzi czasem do kilkuset metrów kwadratowych, czego przykładem może być ten wykonany na placu Duomo w Mediolanie, przez niemiecką firmę Leurocom. Telebimy jako takie nie są jednak częścią elewacji i trudno wpisać je w ideę architektoniczną danego budynku. Pozostają jedynie dużym billboardem, służącym do celów reklamowych.

Siatki medialne
Stanowią swoiste połączenie oświetlenia fasady ze sposobem przekazywania informacji. Pionierami w tego rodzaju rozwiązaniach są Japonia oraz Niemcy. Nie warto liczyć na produkty chińskie – po pierwsze nie są w stanie osiągnąć odpowiedniej jasności oraz precyzji chromatycznej w diodach LED, po drugie firmy je oferujące nie mają miejscowych przedstawicieli mogących odpowiednio skalibrować siatki, czyli dostosować pojedyncze piksele do budynku. Na polskim rynku działa przede wszystkim firma Leurocom, która poza wspomnianym ekranem w Mediolanie wykonała niezwykle spektakularne oświetlenie muzeum Porsche w Stuttgarcie („A-m” 7/09).
Podstawą każdej siatki medialnej jest pojedynczy piksel zrobiony z trzech lub czterech diod LED. Taki punkt jest umieszczany na odpowiedniej aluminiowej konstrukcji, która z kolei jest rozkładana na fasadzie budynku. W zależności od ilości pikseli uzyskujemy jakość odpowiednią do wymagań. Nie jest sensowne robienie z każdego budynku ekranu telewizyjnego – gdyby tak było, wkrótce wszyscy czulibyśmy się jak na Times Square. Umysł ludzki ma ograniczoną zdolność do odbierania bodźców i wszystko zlewałoby się nam w jeden rozmyty obraz. Co więcej, ze względu na możliwość rozpraszania kierowców, prawo coraz precyzyjniej określa, gdzie i jakie systemy medialne możemy stosować. Najciekawszym rozwiązaniem dla oświetlenia elewacji jest to, co Leurocom nazywa Single Dot. Jest to układ pojedynczych pikseli montowanych pomiędzy oknami, najlepiej w miejscach, gdzie nie są widoczne i świecą światłem odbitym. Kontrola barwy oraz natężenia światła każdego punktu osobno sprawia, że budowla dynamicznie zmienia swoje oblicze, a przy odpowiedniej grze cieniem, wydaje się również odkształcać. Podobne rozwiązanie zastosowane jest na budynku firmy Uniqa w Wiedniu. Tymczasem siatkę o jakości wideo możemy obejrzeć na fasadzie siedziby T-Mobilie w Bonn. Trzeba pamiętać, że takie systemy wymagają jednak użycia technologii optycznej i elektronicznej, która musi być dostosowana do indywidualnych potrzeb.
Wydaje się, że podstawowym zadaniem stojącym przed współczesnym twórcą oświetlenia elewacji jest takie wykorzystanie kontroli światła, na jakie pozwala dzisiejsza technologia. Możliwość wpasowania systemów wyświetlających informacje w fasady budynku otwiera nowe pole dla wyobraźni. Trzeba jednak uważać, aby w ostatecznie tandetne reklamy nie zasłoniły prawdziwej architektury.

Źródło: "Architektura-Murator"11/2009
Autor: Marek Ostrowski
Zdjęcia: firma Luxon, Porsche AG
Data publikacji: 9.06.2011 12:47

Dział Architektura wprowadzi Cię w wyjątkowy świat budynków oraz rozwiązań architektonicznych. Architektura w Polsce i na świecie. Dowiesz się, jakie inwestycje architektoniczne planowane są w rodzimych miastach. Dział Architektura przybliży Ci obrazy poszczególnych miast kraju oraz świata. To tu znajdują się aktualności związane z lokalizacją obiektów sportowych oraz ich konstrukcją. Specjaliści z działu Architektura zwrócą uwagę na niecodzienne budowle, bryły architektoniczne oraz funkcjonalne rozwiązania. Możesz znaleźć tu również ekskluzywne budowle: architektura, która na pewno zwróci Twoją uwagę. W dziale Architektura znajdziesz znajdziesz informacje na temat architektów, biur projektowych, najnowszych realizacji, a także ajniki aranżacji ogrodu, aby przykuwał uwagę przybywających gości. Możesz liczyć także na przegląd zabytków, które być może wskażą Ci kierunek wakacyjnych eskapad. Zajrzyj do działu Architektura, a na pewno nie pożałujesz!