archirama.pl

Przepis na miasto - ogród

Jak zaprojektować idealne miasto? Moderniści byli przekonani, że znaleźli na to sposób. Ich receptę przedstawia film „Miasto jutra” z 1930 roku

Architektura i urbanistyka przyszłości według modernisty

Die Stadt von Morgen, Berlin 1930, fragment filmu

Fot: www.weekendarchitektury.pl

Architetura przyszłości

„Die Stadt von Morgen” („Miasto jutra”) to dokument charakterystyczny dla modernizmu międzywojennego, a może raczej dla radykalnych kierunków I połowy wieku. Jest właściwie manifestem, z jasno wyrażonymi opiniami autorów, nie zostawiających miejsca na dyskusję. W ciągu trzydziestu minut pokazują problemy ówczesnych miast i ich rozwiązanie. Przekaz jest czytelny i dydaktyczny. W pierwszej części filmu zaprezentowany jest rozwój typowego miasta. Z małej, otoczonej polami miejscowości przekształca się ono w ośrodek przemysłowy. Rozbudowa jest chaotyczna, prowadzi do powstania przestrzeni w której fabryki sąsiadują z kamienicami, zabudowa jest ciasna, a miasto brudne, zatłoczone i niebezpieczne. Mieszkańcy chorują i są narażeni na ciągłe niewygody.
Po nakreśleniu tej wizji pojawia się alternatywa: modernistyczne miasto jutra. Autorzy podkreślają rolę planowania – film jest niemy, napisy wyświetlane na planszach, więc podkreślenia i wykrzykniki wykorzystywane są dosłownie. Przygotowany w skali regionu plan ma umożliwić rozplanowanie funkcji przyszłego miasta. Najpierw wydzielane są tereny chronione przed zabudową, przykładowo teren pod którym zalegają złoża węgla brunatnego. W sąsiedztwie kopalni lokowane są zakłady przemysłowe, drogi kolejowe i wodne, a także nieliczne, ale dobrze usytuowane szosy. Dopiero tak wyznaczona siatka wypełniana jest polami przeznaczonymi na zabudowę mieszkaniową, dzielnicę biurową, tereny rekreacyjne. Miasto nie może przekroczyć określonych z góry granic, wraz z wzrostem liczby mieszkańców zakłada się krąg miast satelickich.

Miasto - ogród

Urbanistyka jest najważniejsza; autorzy filmu za Le Corbusierem domagają się światła i przestrzeni dla mieszkańców. Domy mają być niezbyt wysokie, z ogródkami służącymi jako miejsce wypoczynku i prowadzona przez właścicieli „fabryka” warzyw, owoców i kwiatów. W tej części filmu wykorzystane są migawki z biegającymi wśród roślin roześmianymi dziećmi, poważnymi panami odpoczywającymi w cieniu drzew i zadowolonymi z życia gospodyniami. Gdy mowa o planach rozwoju, miejsce sekwencji filmowych zajmują animacje, plansze i infografiki.       

Propaganda współczesnej architektury

Co ważne, autorem filmu był nie architekt-teoretyk, ale urzędnik państwowy. W 1930 roku urbanista Maximilian von Golbeck zasiadał w radzie miejskiej w Norynberdze. Przygotowany przez niego film był promowany przez Ministerstwo Opieki Społecznej, spółki kolejowe i drogowe oraz inne instytucje, mógł więc trafić do osób decydujących o rozwoju niemieckich miast. W kolejnych dekadach postulaty modernistów doczekały się realizacji.

„Miasto jutra” było jednym z filmów prezentowanych w trakcie Weekendu Architektury w Gdyni. W bloku Modernistyczne Miasta zebrane zostały obrazy z ważnego dla architektury XX wieku okresu, od lat 30. do 1965 roku. Zbiór filmowych esejów pokazuje ambitne plany,  okres budowy, życie w nowym blokowisku, problemy nowoczesnego miasta.


Die Stadt von Morgen / Miasto jutra, Berlin 1930
30 min
Scenariusz: Maksymilian von Golbeck, Erich Kotzer
Współpraca: Hans Stephan (reżyser), Hans Hasse (prawnik), Osvald Liede, Werner von Walthausen (architekci), Max Saüme (inżynier).
Konsultanci: Otto Hermann, Jansen Blum
Wyprodukowany przez ATELIER Svend NOLAN

Autor: K. Zięba
Zdjęcia: www.weekendarchitektury.pl
Data publikacji: 29.08.2016 12:27

Dział Wideo i Foto został stworzony z myślą o wszystkich, którzy preferują patrzeć na świat przez „szkiełko i oko”. W tym dziale uda Ci się odszukać niezwykłe fotografie nietuzinkowych budynków, które zwracają uwagę zarówno przechodniów, jak i fachowców. Możesz obejrzeć również filmy na temat godnych uwagi budowli, które są ozdobą i chlubą swego miasta. Wszystko opatrzone fachowym komentarzem specjalistów. W dziale Wideo i Foto uda Ci się odnaleźć również futurystyczne projekty, które poddawane są nie tylko próbie czasu, jak choćby dom odporny na tornado. Nasz dział to także liczne projekty modernizacji obiektów, które wpisały się w klimat danego miejsca. Jeśli interesują Cię archiwalne fotografie prezentujące przeszłość danego miejsca lub budynku, nie mogłeś lepiej trafić. Koniecznie zobacz filmy i fotografie w naszym dziale, bowiem mogą okazać się one wyjątkową inspiracją.