Wnętrza
WNĘTRZA

Bez dogmatu

  • Komentarze

Historia renowacji barokowych wnętrz wiejskiego kościoła w Czechach to kronika odważnych posunięć hierarchów, lokalnej administracji i upartych projektantów z praskiego studia Qubus Design. Mieszanka baroku z klasyką designu, a nawet aluzjami do islamu, nie jest czystą prowokacją, lecz manifestem kulturowej otwartości we wnętrzu, które służyć będzie nie tylko liturgii, ale i świeckim imprezom dla miejscowej, niekoniecznie katolickiej społeczności

Do Chodovic, oddalonych od Pragi o niemal dwie godziny drogi trudno dotrzeć – najbliższy przystanek autobusowy znajduje się cztery kilometry od wsi. Osada przypomina schludniejszą wersję polskiej prowincji – z kolorowymi okiennicami, swojskimi malwami w ogródkach i wałęsającymi się psami. Siedem lat temu nad barokowym kościołem świętego Bartłomieja, wzniesionym na pozostałościach romańskiej kaplicy z XI wieku zawisło widmo bankructwa. Bliskość kilku innych świątyń oraz postępujący ubytek, starzenie i laicyzacja ludności spowodowały chroniczny brak pieniędzy, co z kolei skazywało niszczejącą budowlę na ruinę. Zbawienne dla zabytku okazało się przekazanie go władzom gminy za symboliczną koronę. Parafia zachowała prawa do odprawiania liturgii w najważniejsze katolickie święta, a dotowany odtąd z państwowych i unijnych środków obiekt przeznaczono na działalność kulturalną.

Projekt jego odnowy i adaptacji powierzono, nie przewidując szokujących konsekwencji, Jakubowi Berdychowi – konserwatorowi pracującemu nad renowacją zabytkowych rzeźb, a zarazem jednemu z najzdolniejszych czeskich projektantów swojego pokolenia.
Po zdjęciu warstw tandetnych farb odkryto barokowe freski, fragmenty klasycystycznych malowideł, a na sklepieniu konstelację gwiazd Dawida, zamalowanych prawdopodobnie w latach pięćdziesiątych XX wieku. Pomysł pozostawienia na ścianach panoramy dziejów zabytku spotkał się początkowo z dezaprobatą konserwatora. Prawdziwą rewolucję przyniosła jednak decyzja o zastąpieniu kościelnych ław rzędami białych pantonów. To świadoma aluzja do czci, jaką otaczane są designerskie meble. W oparciach ustawionych w wojskowym porządku krzeseł bezceremonialnie wycięto motyw chrześcijańskiego krzyża, jakby przypominając o wyższości wieczności nad doczesnością, a siedziska wyłożono pluszowymi poduszkami w odcieniu kardynalskiej czerwieni.

Ekumeniczny i multikulturowy sznyt podkreśliły nawiązujące do muzułmańskiej tradycji kobierce, którymi zasłano kamienne posadzki. Monumentalna na zdjęciach, a w rzeczywistości niewielka przestrzeń zyskała też pałacowy rozmach dzięki kryształowym żyrandolom, które ze względu na szczupłość budżetu, a po trosze z powodu upodobań projektantów wykonano z niepolerowanego szkła.
Realizacja początkowo zbulwersowała okolicznych mieszkańców. Mariaż historii z klasyką designu, wysoce abstrakcyjny w zestawieniu z sielskim krajobrazem widocznym po otwarciu kościelnych wrót, z trudem zyskiwał ich akceptację. Projekt wsparł jednak zarówno biskup, jak i przedstawiciele ministerstwa kultury, którzy docenili ideę przyświecającą projektantom – zbliżenie kultur i tolerancję wyznaniową. W Czechach, gdzie dwie trzecie ludności deklaruje ateizm, architekci i hierarchowie muszą, niczym w czasach kontrreformacji, poszukiwać nowego języka, który pomoże im trafić do współczesnych, wypełnić i utrzymać opustoszałe kościoły.

Rewitalizacja kościoła św. Bartłomieja \Revitalisation of St. Bartholomew’s Church
Chodovice, Czechy\Chodovice, Czech Republic
Autorzy\Designers: Qubus Design, Jakub Berdych, Maxim Velčovský
Prace konserwatorskie\Restoration works: Jan Hendrych, Petr Bauer, Jakub Berdych, Jaroslav Skuhravý, Jitka Musilová, Roman Lutz
Klient\Client: Ministerstwo Kultury Republiki Czeskiej
Fundatorzy\Donors: Ministerstwo Kultury, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Urząd Powiatowy, Kraj Kralowohradecki, Open Society Fund, miasto Hořice, rodzina Malinských, parafia rzymskokatolicka Chodovice, gmina Holovousy, prywatni donatorzy
Użytkownik\Holder: parafia rzymskokatolicka Chodovice
Prace konserwatorskie\Restoration works: 2002-
Projekt adaptacji\Adaptation design: 2006
Zakończenie adaptacji i głównych prac konserwatorskich\End of adaptation and main restoration works: 2006
Koszt konserwacji i adaptacji\Cost of restoration and adaptation: 8 854 966 Kč

  • 1
  • 2
przeczytaj rowniez
Źródło: "Architektura-murator" 08/2007
Autor: Aleksandra Stępniowska
Data publikacji: 15.06.2011 15:28
do góry
uaktualnij licznik
Miesięcznik architektura
W numerze 04/2017:
  • Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
  • Aparthotel Lwowska 1 w Krakowie
  • Węzeł przesiadkowy w Solcu Kujawskim
  • Apartamenty LEA 251 w Krakowie
  • więcej
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.